Apple ve Google haritalarında dijital sömürgecilik iddiası

Okuma Süresi: 3 Dakika
Apple ve Google haritalarında dijital sömürgecilik iddiası
Doviz.com
19 Nisan 2026 15:59

Apple ve Google haritalarının Lübnan ile Filistin'deki yerleşim yerlerini silerek veya yanlış göstererek dijital bir haritacılık üzerinden bölge coğrafyasını yeniden şekillendirdiği öne sürülüyor. Teknoloji devlerinin bu uygulamaları, işgal altındaki bölgelerde yerel halkın tarihsel varlığını görünmez kılarak yeni yerleşim projelerine zemin hazırlayan dijital bir sömürgecilik biçimi olarak değerlendiriliyor.

Dünya genelinde iki milyar insanın navigasyon ve yer bulma amacıyla güvendiği Apple ve Google Haritalar, küresel kartografik algının ana belirleyicileri haline geldi.

Apple Haritalar, Lübnan'ın genelinde ve özellikle İsrail operasyonlarının hedefindeki güney bölgesinde köy isimlerini göstermezken; yakındaki İsrail ve Suriye yerleşimleri net bir şekilde etiketlenmiş halde gösteriyor. Beyrut, Sur ve Sayda gibi birkaç büyük şehir dışında Lübnan haritası tamamen boş bir alan olarak görünüyor. 

Dijital haritalarda yerleşimlerin ayrıştırılması

Google Haritalar üzerinde Batı Şeria'daki İsrail yerleşimleri doğrudan İsrail sınırları içerisindeymiş gibi sunulurken, İsrail tarafından tanınmayan Filistin köyleri ya yanlış tanıtılıyor ya da haritadan tamamen siliniyor. Yahudi yerleşim birimleri en küçük ölçeklerde bile belirgin şekilde görülürken, Filistin köylerinin görünür olması için haritaya çok yakından odaklanılması gerekiyor.

7amleh - Sosyal Medya Geliştirme Arap Merkezi'nin 2018 tarihli "Haritalama Ayrımcılığı" raporuna göre, Google Haritalar Filistin'i bir devlet olarak tanımıyor ve tarayıcı kullanıcıyı isimlendirilmemiş bir bölgeye yönlendiriyor. 

İsrail'in Filistin'de uyguladığı yöntemler, çevre ülkelerin sessizliği veya sadece kınama mesajlarıyla yetinmesi nedeniyle bir tür deneme alanı işlevi görüyor.

Dijital ayak izinin bu şekilde silinmesi, göründüğünden çok daha tehlikeli sonuçlar doğuruyor.

Akademisyen Michael Kwet, dijital sömürgecilik olarak adlandırdığı bu durumu, büyük teknoloji şirketlerinin dijital ekosistemi kontrol ederek siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarda doğrudan güç sahibi olması şeklinde tanımlıyor.

Kudüs'teki Abu Rajab ailesi gibi Filistinli aileler, işgal komutası altında kendi evlerini kendi elleriyle yıkma emirleriyle karşı karşıya kalırken, bu sistemin yarattığı güç yaşamları tehdit ediyor.

Sömürgeci haritacılığın tarihsel kökenleri

Lübnan köylerinin Apple Haritalar'dan silinmesi ve Lübnan topraklarından geçen yeni sınır çizgileri, İsrail'in yerleşim inşa etme ve sömürgeleştirme hazırlığı olan kartografik mantığı izliyor. Tarihsel süreçte kolonyal haritacılık da her zaman bu şekilde işlemişti.

1949 yılının sonlarında İsrail hükümeti, Necef bölgesindeki kasaba, dağ, vadi ve yollara İbranice isimler vermek üzere dokuz bilginden oluşan bir komite kurdu. Dönemin Başbakanı David Ben-Gurion, komite başkanına yazdığı mektupta şu ifadeleri kullandı: "Devlet çıkarları gereği Arapça isimleri kaldırmak zorundayız. Arapların toprak üzerindeki siyasi mülkiyetini tanımadığımız gibi, manevi mülkiyetlerini ve isimlerini de tanımıyoruz."

Haritalardan silinen isimler soyut kavramlar değil, binlerce insanın yaşadığı gerçek yerleşim yerlerini temsil ediyordu. Nasıra bölgesindeki Saffuriyya ve Kudüs'ün batısındaki Lifta gibi köylerin nüfusu 1948 yılına gelindiğinde tamamen boşaltıldı.

Deir Yassin'de aralarında kadın, çocuk ve yaşlıların da bulunduğu 107 ile 250 arasında Filistinli, Yahudi milisler tarafından öldürüldü.

Bir yıl içinde köyün ismi haritadan silinerek İslami mezarlık buldozerlerle yerle bir edildi ve yerine Polonya, Romanya ve Slovakya'dan gelen göçmenler yerleştirildi. Bu dönüşüm sürecinde yer isimleri sistematik olarak değiştirildi.

Eski yerleşim adı Yeni yerleşim adı
Dayr Yassin Kfar Shaul
Al-Mujaydil Migdal HaEmek
Qalunya Mevasseret Zion

Dijital çağda görünmezlik ve yapısal kontrol

Google ise Batı Şeria ve Gazze Şeridi etiketlerinin haritalardan kaybolması üzerine çıkan tartışmaları teknik bir hata olarak nitelendirdi.

Güncel veriler, Batı Şeria'daki C Bölgesi'nin net bir şekilde temsil edilmediğini, ancak İsrail yerleşimlerinin çarpıcı bir netlikle göründüğünü ortaya koyuyor.

Filistinli Naqab köylüsü Basma Abu-Qwaider, 2018 yılında bu durumu şu sözlerle ifade etti: "Google Haritalar, tanınmayan köylere karşı tıpkı İsrail hükümeti gibi ayrımcı bir şekilde davranıyor. Google da tıpkı İsrail gibi bu köylerin varlığını görmezden geliyor ve benim için eğer haritada yoksanız bu görünmez olduğunuz anlamına gelir; İsrail'in bizim olmamızı istediği şey tam olarak budur."

REKLAMI KAPAT X