İsrail'den İspanya'ya Ceuta tepkisi: Sömürge bölgelerini açıklayın

İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Ceuta'da on binlerce göçmenin karıştığı kitlesel geçiş olayı, Avrupa Birliği içindeki göç politikalarına dair krizleri derinleştirdi. Denizden geçmeye çalışan en az 72 kişinin yaşamını yitirdiği trajedi, Madrid ile Roma ve Tel Aviv arasında diplomatik gerilimlerin tırmanmasına yol açtı.

İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Ceuta'ya perşembe günü denizi yüzerek geçen on binlerce göçmenin büyük bölümü, İspanyol askerleri ve polisinin refakatinde sınırdan Fas'a geri döndü. Tarihin en büyük kitlesel geçişlerinden biri olarak değerlendirilen olayın ağır bir bilançosu oldu. Denizde terk edilmiş can simitleri ve paletlerin arasında bulunan cesetlerle birlikte en az 72 kişi hayatını kaybetti.

Göçmen akını ve Avrupa birliği içindeki siyasi ayrışmalar

Göçmen akını yalnızca insani bir kriz yaratmakla kalmadı, Avrupa Birliği içinde göç politikalarına ilişkin derin görüş ayrılıklarını da yeniden gün yüzüne çıkardı. On binlerce kişinin aynı anda Ceuta'ya yönelmesine neyin yol açtığı sorusu hâlâ yanıt bekliyor. Yetkililer, sosyal medyada yayılan "Avrupa'ya kolay geçiş" vaatlerinin mi etkili olduğunu, yoksa daha organize bir yönlendirmenin mi söz konusu olduğunu araştırıyor.

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, kriz karşısında bazı Avrupa ülkelerinin dayanışma göstermek yerine Madrid'i hedef aldığını söyledi. Sánchez'in eleştirilerinin odağında özellikle İtalya vardı. Başbakan Giorgia Meloni'nin partisi Fratelli d'Italia, Ceuta sokaklarında koşan göçmenlerin görüntülerini paylaşarak "İtalya solunun örnek aldığı Sánchez modeli işte bu" ifadelerini kullandı. Meloni daha sonra güvenlik gerekçesini öne sürerek İtalya ile İspanya arasındaki Schengen uygulamasını askıya aldığını açıkladı.

Madrid ise bu karara tepki gösterdi. İspanyol hükümeti, Ceuta'nın Schengen Bölgesi'nde yer almadığını ve Fas'tan gelen göçmenlerin zaten kontrolsüz şekilde Avrupa ana karasına geçmesinin mümkün olmadığını vurguluyor. Analistlere göre Meloni'nin sert söylemlerinin arkasında yaklaşan seçimler ve göç karşıtı yeni partilere kaptırdığı seçmen desteğini geri kazanma çabası bulunuyor.

Diplomatik krizler ve uluslararası tepkilerin yansımaları

İtalya, İspanya'nın göç politikasını eleştiren tek ülke değil. Meloni'nin salı günü AB içişleri bakanlarının olağanüstü toplanması çağrısı, yaklaşık yirmi AB lideri tarafından da desteklendi. Bildiride Avrupa'yı göçmenler için cazip hale getirdiği düşünülen tüm uygulamaların kaldırılması istendi. Eleştirilerin merkezinde ise İspanya'nın yüz binlerce belgesiz göçmene oturma ve çalışma izni verilmesini sağlayan düzenlemesi yer alıyor.

Madrid bu politikayı yaşlanan nüfus ve iş gücü ihtiyacı nedeniyle savunuyor. Ceuta'ya ulaşmaya çalışan göçmenlerin bu programdan yararlanma şansı bulunmuyordu. Sánchez'e göre göç dalgasını tetikleyen asıl unsur, İspanya Yüksek Mahkemesi'nin deniz yoluyla ülkeye girenlerin derhal geri gönderilemeyeceğine ilişkin kararının insan kaçakçıları tarafından çarpıtılması oldu.

Ceuta'ya ulaşan göçmenlerin büyük bölümü Fas vatandaşıydı ve bu rota uzun süredir biliniyordu. Geçiş çağrıları bu kez sosyal medya üzerinden yayıldı. Gazetecilere gösterilen videolarda "İspanya açık" diye bağıran kişilerin denize atladığı görülüyor. BBC'nin incelediği çok sayıda hesapta gençlerin dalış kıyafetleri ve paletlerle yüzdüğü ya da Ceuta'dan görüntüler paylaştığı dikkat çekiyor. Bazı hesaplar yalnızca birkaç haftalık olmasına rağmen on binlerce beğeni topladı.

Paylaşımlardaki vaatlerin hiçbiri gerçekleşmedi. Ceuta kıyılarına ulaşan göçmenler yiyecek, barınma ya da Avrupa kıtasına geçiş imkânı bulamayınca büyük bölümü kısa sürede Fas'a geri döndü. Yaşananların ardından göçmenlerin siyasi amaçlarla "araçsallaştırılıp araçsallaştırılmadığı" sorusu gündeme geldi. İspanyol El País gazetesi yazarı Andrea Rizzi, küresel aşırı sağın yaşananlardan siyasi kazanç sağlamaya çalıştığını yazdı. ABD Başkanı Donald Trump, İran savaşı nedeniyle Madrid yönetimiyle yaşadığı gerilimin de etkisiyle olayları "felaket" ve "istila" olarak nitelendirdi. Rusya ise Avrupa'daki kriz ve görüş ayrılıklarını memnuniyetle karşıladı.

İsrail ile yaşanan gerilim ve artan güvenlik önlemleri

Fas yönetimi sorumluluğu "suç örgütlerine" yükledi. Eleştirmenler, sınır güvenlik güçlerinin bu kadar büyük kalabalığı önceden fark etmemesinin mümkün olmadığını savunuyor. Sánchez ise Fas'ı doğrudan suçlamaktan kaçınarak Rabat yönetimini "iyi bir müttefik" olarak nitelendirdi. Muhalefet hükümeti Fas karşısında fazla yumuşak davranmakla eleştiriyor.

Ceuta'daki kriz, Gazze savaşı nedeniyle ilişkileri uzun süredir gergin olan İspanya ile İsrail arasında yeni bir diplomatik krizi de beraberinde getirdi. Krizin fitilini, İsrail'in Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Danny Danon'un sosyal medya platformu X'te yaptığı paylaşım ateşledi. Danon, İsrail'i sık sık eleştirdiğini söylediği İspanya'nın Ceuta'daki göç krizi nedeniyle olağanüstü hal ilan ettiğini hatırlatarak Madrid yönetimini hedef aldı.

Danon, "İsrail'e sürekli ders vermeye çalışan İspanya, göç politikalarının yol açtığı kriz nedeniyle Ceuta'da olağanüstü hal ilan etti" ifadelerini kullandı. İsrailli diplomat ayrıca, İspanya'nın Kuzey Afrika'daki Ceuta ve Melilla kentlerine atıfta bulunarak, "İspanya bize ders vermeden önce Afrika'da neden hâlâ sömürge bölgeleri bulundurduğunu dünyaya açıklamalı" dedi. Danon'un paylaşımına İspanya Ulaştırma Bakanı Óscar Puente de X hesabından yanıt verdi. Puente, ayrıntı vermeden, "Görünen o ki her şey giderek daha net hale geliyor" ifadelerini kullandı.

İspanyol siyaset yorumcusu Carolina Alonso da Gazze savaşı nedeniyle İsrail'in İspanya hükümetini zayıflatmaya çalıştığını öne sürdü. Alonso, bazı İtalyan siyasetçilerin İspanya'nın Schengen Bölgesi üyeliğinin askıya alınması yönündeki çağrılarını paylaşarak bu sürecin "Fas üzerinden ve İsrail'in desteğiyle" yürütüldüğünü iddia etti. İddialar doğrulanmış değil. İspanya şimdi benzer olayların tekrar yaşanmaması için Ceuta sınırındaki güvenlik önlemlerini artırıyor. Denizdeki sınır hattı turuncu şamandıralarla uzatılırken, bölge gemiler tarafından devriye ile korunacak. Gelecek hafta toplanacak AB içişleri bakanlarının gündeminde de dış sınırların daha sıkı korunması yer alacak. İspanya'dan İtalya'ya giden yolcular da bu süreçte geçici süreyle rastgele kimlik kontrollerine tabi tutulacak.