İtalya'nın Ceuta üzerinden İspanya ile Schengen rejimini askıya alması Avrupa'da gerilimi tırmandırdı. Roma yönetimi iç politika saikleriyle hareket etmekle eleştirilirken, Madrid yönetimi sınırda durumun kontrol altına alındığını ve kontrollerin gereksiz olduğunu savunuyor.
İspanya hükümeti, perşembe gününden itibaren Ceuta'ya geçen on binlerce kişinin neredeyse tamamının cuma akşamı itibarıyla Fas'a geri döndüğünü açıkladı. Ceuta'ya akın eden göçmenlerin görüntüleri kısa sürede dünya çapında büyük ses getirdi. Avrupa Birliği üyelerinden ABD'ye kadar çok sayıda ülkeden Madrid yönetimine dayanışma ya da eleştiri içeren farklı mesajlar iletildi. ABD Başkanı Donald Trump "İspanya'nın işgal edildiğini" söylerken Başkan Yardımcısı JD Vance, "İspanya'dan gelen bu görüntüler, kitlesel göçün ve Batı'nın işgalini mümkün kılan radikal solcu küreselci politikaların sonuçlarını üzücü bir şekilde hatırlatıyor" dedi.
İtalya hükümetinden sınır kontrollerini geri getiren radikal karar
En çarpıcı reaksiyonlardan biri, göç karşıtı bir kampanyayla iktidara gelen sağ koalisyon hükümetinin görevde olduğu İtalya'dan geldi. Başbakan Giorgia Meloni, cuma akşamı İspanya ile Schengen serbest dolaşım rejimini geçici olarak askıya alma kararını duyurdu. Meloni mesajında, "İtalyan hükümeti, İspanya ile deniz ve hava bağlantıları için Schengen serbest dolaşım rejimini geçici olarak askıya alma ve sınır kontrollerini yeniden uygulamaya koyma kararı almıştır. Bu, ulusal güvenliği korumak ve ulusumuz için olası sonuçları önlemek amacıyla alınan olağanüstü bir önlemdir" ifadelerini kullandı. İçişleri Bakanı Matteo Piantedosi ise bu önlemin Ağustos ayı boyunca geçerli olacağını, "özellikle Schengen bölgesinde AB vatandaşı olmayanları kontrol etmeyi" amaçladıklarını kaydetti.
Ceuta vakasında bu tedbirin ne amaca hizmet edeceği ve pratikte nasıl uygulanacağı konusunda soru işaretleri doğuyor. Basın ve muhalefet, Ceuta'dan kıta Avrupasına geçişlerin halihazırda Schengen serbest dolaşım rejimine tabi olmadığını hatırlatıyor. İspanya'dan gelen bir uçuşta İspanya ya da AB vatandaşı olanların diğerlerinden nasıl ayırt edileceğinin net olmadığı vurgulanıyor. ANSA haber ajansı, kontrollerin sınır polisi tarafından "hedefli" ve "seçmece" olarak yapılacağını aktardı.
İç politikadaki baskılar ve muhalefetin sert eleştirileri
İtalya yönetimini bu kararı almaya iten unsurun iç politikadaki baskılar olduğu yorumu sıklıkla dile getiriliyor. Muhalefet, hükümetin gelecek sene yapılması beklenen genel seçimler öncesinde güç kazanan yeni aşırı sağcı parti Ulusal Gelecek'e seçmen kaptırma çekincesiyle göç korkusunu kullandığını savunuyor. 5 Yıldız Hareketi lideri eski başbakan Giuseppe Conte, "(Ulusal Gelecek partisi lideri) Vannacci psikozu, İtalyan hükümetini çakallığa itiyor" dedi. Demokrat Parti Genel Sekreteri Elly Schlein ise Meloni'nin aşırıcılığın yolunu izlediğini belirterek, "Meloni, Vannacci'nin izinden giderek aşırıcılığın yolunu izlemeye çalışıyor, ancak ideoloji onu kör ediyor. 2023 yılında, onun hükümeti döneminde düzensiz göçmen sayısı 158 bine ulaştığında, diğer Avrupa ülkeleri bize aynı şeyi yapsaydı ne olurdu bir düşünün" sorusunu yöneltti. Schlein, İtalya hükümetini "Avrupa'da Trump'ın ajanı" gibi hareket etmekle suçladı.
Avrupa Parlamentosu'ndaki Avrupalı Demokratlar Partisi Genel Sekreteri Sandro Gozi, sosyal medya mesajında Meloni'nin Schengen anlaşmasını Sanchez yüzünden değil, rakibi Vannacci yüzünden askıya aldığını iddia etti. Gozi, "Meloni, Schengen anlaşmasını Sanchez yüzünden değil, yeni aşırı sağcı rakibi Vannacci yüzünden askıya alıyor. Roma kontrolleri açıkladığında, Ceuta'ya giren 50 bin kişiden 48 bin 300'ü çoktan Fas'a geri dönmüştü" dedi. İspanya İçişleri Bakanı Fernando Grande Marlaska, Ceuta'nın Schengen'in bir parçası olmadığını belirterek durumun siyasi amaçlar için kullanıldığını savundu. Marlaska, İspanya'nın dışlanmasını isteyenleri, "Bu kötü niyet, cehalet veya anlayış eksikliğidir" diyerek eleştirdi.
Sanchez'in avrupa birliği kurumlarına gönderdiği endişe mektubu
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, cumartesi günü AB kurumlarına yolladığı mektupta bazı hükümetlerin tepkisinden duyduğu "ciddi endişeyi" paylaştı. Sanchez, "50 bin göçmen düzensiz ve beklenmedik bir şekilde İspanyol topraklarına girdi. Hükümetim, 48 saatten kısa bir sürede sınır kontrolünü tamamen yeniden sağlamayı, kapsamlı insani yardım sağlamayı, düzensiz geçen göçmenlerin neredeyse tamamını geri göndermeyi ve kıta Avrupasına doğru yetkisiz herhangi bir ilerlemeyi engellemeyi başardı" bilgisini verdi. İspanya'nın Avrupa'nın en güvenli dış sınırlarından birine sahip olduğunu vurgulayan Sanchez, İtalya ile kıyaslamalı veriler paylaştı.
| Ülke | Dönem | Düzensiz Giriş Sayısı |
|---|---|---|
| İtalya | 2021-2026 | 478.600 |
| İspanya | 2021-2026 | 234.760 |
Sanchez mektubunda, "Avrupa hükümetlerinin son birkaç saatteki tepkisi oldukça asimetrik oldu. Çoğu bize destek ve dayanışma gösterdi ve yardım teklifinde bulundu. Bazıları ise İspanya'ya saldırmayı ve Schengen Bölgesi'nden geçici olarak dışlanmasını talep etmeyi seçti. Önyargı, sahte haber, cehalet veya siyasi çıkar tarafından yönlendirilen bu tür bir tutum, yalnızca Avrupa hukukuna, insani hukuka ve bizi bir arada tutan dayanışma ilkelerine aykırı olmakla kalmaz. Bu durum aynı zamanda Avrupa'nın uzun vadeli çıkarlarına ve en temel sağduyuya da aykırıdır" dedi. İspanya Başbakanı, ortak bir yanıt için AB İçişleri Bakanlarını acil video konferans toplantısına çağırdı. Yaz sezonunda yoğun olan liman ve havaalanlarının ek tedbirlerden nasıl etkileneceği merak ediliyor.
