Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, kıtanın savaş sonrası dönemde yükseldiği ekonomik modelin zayıfladığını belirterek iç pazarın etkin kullanımı ve sermaye piyasalarının birleşmesi gerektiğini vurguladı. Mevcut küresel ticaret kısıtlamaları ve enerji maliyetlerindeki artış karşısında Avrupa'nın yeni bir büyüme stratejisine ihtiyaç duyduğunu ifade eden Lagarde, dijitalleşme ve yapay zekâ yatırımlarının ölçeklendirilmesinin hayati önem taşıdığını kaydetti.
Dünya Ekonomik Forumu Uluslararası İş Konseyi kapsamında değerlendirmelerde bulunan Lagarde, Avrupa büyüme modelinin genişleyen küresel ticaret, ucuz enerjiye dayalı orta teknoloji imalatı ve ABD güvenlik şemsiyesi altındaki kurallı dünya düzeni olmak üzere üç ana sütun üzerine inşa edildiğini hatırlattı. Güncel verilerin bu unsurların zayıfladığını ortaya koyduğunu söyleyen Lagarde, geçen yıl dünya genelinde 2 bin 500'den fazla ticaret kısıtlaması uygulanırken Çin'in euro bölgesinin avantajlı olduğu sektörlerin yaklaşık yüzde 40'ında doğrudan rakip konumuna geldiğine dikkat çekti. 2000'lerin başında yaklaşık yüzde 25 düzeyinde olan bu rekabet oranının artışı, ekonomik yapının dönüşüm ihtiyacını gözler önüne seriyor.
Enerji maliyetleri ve jeopolitik risklerin sanayi üzerindeki etkisi
Avrupa sanayisinin geçmişte sahip olduğu düşük enerji maliyeti avantajının sona erdiğini dile getiren Lagarde, AB'deki enerji yoğun sektörlerin elektrik fiyatlarının ABD seviyelerinin ortalama iki katından fazla olduğunu paylaştı. Çin ile kıyaslandığında ise fiyatların yaklaşık yüzde 50 üzerinde seyretmesi, üretim maliyetleri açısından kıtayı zorlu bir sürece sokuyor. Jeopolitik gerilimlerin kritik bağımlılıkları ve darboğazları daha görünür kılması nedeniyle şirketlerin artık sadece verimliliğe değil, dayanıklılığa da odaklandığı bir dönem yaşanıyor. Şirketlerin yatırım kararlarında dayanıklılığı önceliklendirmesi, savaş sonrası büyüme modelinin eski haliyle geri dönmesinin olası olmadığını kanıtlıyor.
Kıtanın küresel ticaret ağlarındaki gücünü koruduğunu belirten Lagarde, Hindistan, Endonezya, Avustralya, Meksika ve Mercosur ile geliştirilen ilişkilerin önemli fırsatlar sunduğunu ifade etti. Euro Bölgesi ekonomisinin geçen yıl yüzde 1,5 oranında büyümesi ve bu büyümenin tamamının iç talepten kaynaklanması, ekonomik direncin temelini oluşturuyor. 2026'nın ikinci çeyreğinde yaşanan enerji şokuna rağmen ekonominin çeyreklik bazda yüzde 0,4 büyüme kaydetmesi, iç talebin pozitif katkısının sürdüğünü gösteriyor. Temel hedefin bu dayanıklılığı uzun vadeli ve kalıcı bir büyüme kaynağına dönüştürmek olduğu belirtiliyor.
Yapay zekâ yatırımları ve sermaye piyasalarının entegrasyonu
Avrupa'nın ilk dijital devrimin ekonomik kazanımlarını büyük ölçüde kaçırdığına işaret eden Lagarde, benzer bir hatanın yapay zekâ teknolojilerinde tekrarlanmaması gerektiği konusunda uyarılarda bulundu. Euro Bölgesi şirketlerinin bu yıl toplam yatırımlarının ortalama yaklaşık yüzde 9'unu yapay zekâya ayırmayı planlaması olumlu bir gelişme olarak değerlendirilirken, bu yatırımların ekonomi geneline yayılması önündeki engellerin aşılması bekleniyor. Tek Pazar'daki parçalanma ile sermaye piyasalarının bölünmüş yapısı, şirketlerin büyüme ve ölçeklenme aşamalarında finansmana erişimini kısıtlıyor.
| Kriter | Avrupa Birliği (AB) | ABD / Diğer |
|---|---|---|
| Sanayi Elektrik Fiyatları | Yüksek (ABD'nin 2 katı) | Referans Seviye (ABD) |
| Çin ile Rekabet Oranı (Sektörel) | Yüzde 40 | Yüzde 25 (2000'lerin başı) |
| 10. Yıldaki Sermaye Toplama Gücü | Yüzde 50 daha düşük | Referans Seviye (ABD) |
| Yapay Zekâ Yatırım Payı (2024) | Yaklaşık Yüzde 9 | - |
Avrupa Yatırım Bankası verilerine göre San Francisco merkezli şirketlerle benzer başlangıç yapan AB şirketleri, 10'uncu yıllarına geldiklerinde yaklaşık yüzde 50 daha az sermaye toplayabiliyor. Şirketlerin yaklaşık yüzde 12'sinin faaliyetlerini özellikle ABD'ye taşıması, sermaye piyasası entegrasyonunun aciliyetini artırıyor. Şirketlerin tek bir hukuki yapı altında tüm birlik sınırları içerisinde faaliyet göstermesine imkân tanıyacak "EU Inc." önerisi, bu yapısal sorunun aşılması için kritik bir adım olarak görülüyor. AB liderlerinin 2026 sonuna kadar sermaye piyasası entegrasyon paketinde uzlaşma sağlaması, yenilikçi şirketlerin kıta içinde kalması ve verimlilik artışının güçlenmesi için temel şart olarak kabul ediliyor.
