Rusya'da vatandaşların mevduatlarını çekmesiyle bankacılık sisteminden milyarlarca dolar çıkarken, artan askeri harcamalar ve bütçe açığı Kremlin'in finansal dengelerini zorluyor.
Rusya Merkez Bankası verileri, yalnızca ağustosun ilk iki haftasında bankalardan 286,4 milyar ruble, yani yaklaşık 3,4 milyar dolar çekildiğini gösteriyor. Temmuz ayındaki 7,3 milyar ve haziran ayındaki 4,5 milyar dolarlık çıkışlarla birleştiğinde, son üç ayda sistemden ayrılan toplam tutar 15 milyar doları aşmış durumda. Sberbank yöneticisi Taras Skvortsov, mevcut eğilimin devam etmesi durumunda 2026 yılındaki toplam nakit çıkışının, işgalin ilk yılındaki miktarın iki katına ulaşabileceğini öngörüyor.
Ekonomik güvensizlik ve artan nakit talebi
Eski bir üst düzey Rus maliye yetkilisi, Ukrayna'nın yoğunlaşan insansız hava aracı saldırılarının ülkede güvensizlik ortamını körüklediğini belirtiyor. Rusya içindeki tesislerin vurulması, meydana gelen yangınlar ve yakıt sıkıntısı, halkın parasını bankada tutmak yerine nakit olarak saklama eğilimini kuvvetlendiriyor. Bazı bankaların bu çapta bir nakit talebini öngörmemesi ve kaynaklarını farklı alanlara yönlendirmesi, aylık yarım trilyon rubleye ulaşan para çekme işlemleri karşısında ciddi bir likidite sorunu yaratıyor. Rusya Merkez Bankasının eski danışmanlarından Alexandra Prokopenko, bu durumu finansal sisteme duyulan güvenin zayıflaması olarak tanımlarken, mevduatların doğrudan kamulaştırılması düşük bir ihtimal olsa da para çekme işlemlerine sınırlama getirilebileceği ihtimalini dışlamıyor.
Bankalardan 2026 başından itibaren çekilen toplam tutar, 2022 yılındaki 2 trilyon rublelik (yaklaşık 24,7 milyar dolar) seviyeyi geçmiş bulunuyor. İşgalin ilk iki haftasında 23 milyar doların sistemden çıkması üzerine uygulanan sıkı sermaye kontrolleri ve faiz artışları, bu kez büyük şirketlerin de varlıklarına el konulabileceği endişesiyle hareket etmesini engelleyemiyor. Rusya Merkez Bankası verilerine göre 2026’nın ikinci çeyreğinde ülkeden çıkarılan para 9,4 milyar doları aşarken, likidite sıkışıklığı Maliye Bakanlığı'nın bütçe açığını kapatmak için planladığı tahvil ihalelerini iptal etmesine yol açıyor.
Aşağıdaki tablo, Rusya'daki nakit çıkışına ve bütçe dengesine dair güncel verileri özetlemektedir:
| Dönem / Gösterge | Miktar / Değer |
|---|---|
| Ağustos 2026 (İlk iki hafta) Nakit Çıkışı | 286,4 milyar ruble (3,4 milyar dolar) |
| Son 3 Ayda Toplam Nakit Çıkışı | 15 milyar dolardan fazla |
| 2022 Yılı Toplam Nakit Çıkışı | 2 trilyon ruble (24,7 milyar dolar) |
| 2026 2. Çeyrek Ülkeden Çıkarılan Para | 9,4 milyar dolar |
| 2026 Ocak-Temmuz Federal Bütçe Açığı | 6,46 trilyon ruble (76,1 milyar dolar) |
| 2026 Yıl Sonu Öngörülen Bütçe Açığı | 3,8 trilyon ruble |
Varlık müsadere endişesi ve kamulaştırma dalgası
Askeri harcamaların artmasıyla birlikte bütçe açığının öngörülen 3,8 trilyon rublelik sınırı aşarak 6,46 trilyon rubleye ulaşması, Kremlin’in özel sektör varlıklarına yönelebileceği korkusunu artırıyor. Rus savcıların verilerine göre geçen yıl yaklaşık 51,5 milyar dolarlık varlık devlet kontrolüne geçerken, haziran ayında Rusagro’nun kurucusu Vadim Moshkovich’e ait 550 milyar rublelik varlığa el konulması savaş döneminin en büyük müsadere işlemi olarak kaydedildi. Domodedovo Havalimanı’nın eski sahibi Dmitry Kamenschik ve altın madeni sahibi Konstantin Strukov gibi isimlerin varlıklarının da devlete geçmesi, iş dünyasındaki tedirginliği derinleştiriyor.
Ukrayna'nın petrol tesislerine ve Wildberries gibi büyük perakende depolarına yönelik saldırıları ekonomik kayıpları doğrudan artırıyor. Petrol işleme kapasitesinin yüzde 30’undan fazlasının devre dışı kalması ve 10 yıllık devlet tahvili faizlerinin yüzde 17’ye yükselmesi, finansal baskının boyutlarını gösteriyor. Sberbank Başkanı German Gref'in "herkesin savaşın mümkün olan en kısa sürede bitmesini istediğini" ifade etmesi ve Moskova Belediye Başkanı Sergei Sobyanin'in sivil ekonominin korunması gerektiğine dair uyarıları, yönetimin üst kademelerinde de maliyetlerin sürdürülebilirliğine dair endişelerin yükseldiğine işaret ediyor.
Yurt dışına sermaye transferi yöntemleri
Rus iş insanları, büyük tutarlı para transferlerine getirilen kısıtlamaları aşmak için Kazakistan, Kırgızistan ve Ermenistan üzerinden yeni rotalar kullanıyor. Bu ülkelerde açılan yatırım hesapları vasıtasıyla paralar dünyanın farklı bölgelerine aktarılırken, imkânı olan her aktörün sermayesini Rus düzenleyicilerin erişim alanının dışına çıkarmaya çalıştığı gözlemleniyor. ABD yönetiminin politikaları nedeniyle yükselen petrol fiyatları Kremlin’e temmuz ayında geçici bir nefes aldırmış olsa da toplam enerji gelirlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11 geride kalması, uzun vadeli mali risklerin devam ettiğini ortaya koyuyor.
