Savaşın yeni yüzü: İnsan kayıplarını azaltan insansız kara araçları

Ukrayna savaşında silahlı insansız kara araçlarının kullanımı giderek artarken teknolojik dönüşüm cephe hattındaki çatışma dinamiklerini kökten değiştiriyor. Robotik sistemlerin karada aktif rol almasıyla birlikte insan kayıplarının azaltılması hedefleniyor ve gelecekte yapay zekâ destekli sürülerin savaş meydanlarına hakim olması bekleniyor.

Rusya'nın geniş çaplı işgalinin başlangıcından bu yana Ukrayna'daki savaş yüksek teknolojili bir çatışmaya dönüştü. Casus ve katil drone sürüleri Ukrayna semalarını doldururken, insansız deniz araçları Karadeniz'deki Rus donanmasını etkisiz hale getirdi. Ukrayna yönetimi, artık karada silahlı robotları konuşlandırmak için devasa bir program başlattı. Ukrayna askeri terminolojisinde kara robot sistemleri olarak bilinen insansız kara araçları (İKA), yeteneklerini şimdiden kanıtlamış durumda.

İKA'ların Rus saldırılarını başarıyla püskürttüğüne ve hatta düşman askerlerini esir aldığına dair raporlar gelmeye başladı. Ukrayna ve Rusya'ya ait katil robotların, savaş alanında insan bulunmaksızın çatıştığı belirtiliyor. Ukrayna ordusunun K2 tugayından Oleksandr Afanasiev, dünyadaki ilk İKA taburuna komuta ettiğini belirterek "Robot savaşları zaten yaşanıyor" dedi. Tugay, bu robotları üzerlerine Kalaşnikof makineli tüfekler monte ederek kullanıyor. Binbaşı Afanasiev, "Bir piyadenin ortaya çıkmaya korkacağı bir savaş alanında ateş açıyorlar. Ancak bir İKA, varlığını riske atmaktan mutlu oluyor" ifadelerini kullandı.

İnsansız sistemlerin savaş alanındaki stratejik rolleri

Binbaşının taburu, düşman mevzilerini ve sığınaklarını havaya uçurmak için patlayıcı yüklü, bataryayla çalışan kamikaze İKA'ları da kullanıyor. Tepede vızıldayan hava dronlarının aksine, bu araçlar yaklaşan bir saldırı konusunda düşmanı uyaracak hiçbir ses çıkarmıyor. 33. Ayrı Mekanize Tugay'ın tank taburu komutan yardımcısı Afghan, makineli tüfekle donatılmış bir Ukrayna İKA'sının bir Rus personel taşıyıcısına pusu kurduğunu, bir başka robotun ise haftalarca bir Ukrayna mevzisini savunduğunu öne sürdü. Afghan, katil robotların savaş alanındaki özerkliğinin etik ve uluslararası insancıl hukuk nedeniyle sınırlandırıldığını kabul ederek şunları söyledi: "Modern İKA'lar kısmen otonomdur. Kendi başlarına hareket edebilir, düşmanı gözlemleyebilir ve tespit edebilirler. Ancak yine de ateş açma kararı bir insan, yani operatörleri tarafından verilir. Robotlar yanlış kişiyi hatalı teşhis edebilir veya bir sivile saldırabilir. Bu nedenle nihai karar bir operatör tarafından verilmelidir."

Savaş alanındaki silahlı İKA'lar çoğu durumda operatörler tarafından internet üzerinden güvenli bir mesafeden uzaktan kumanda ediliyor. Ukrayna'nın ölümcül İKA'ları makineli tüfeklerin yanı sıra el bombası fırlatıcılarıyla da donatılabiliyor; ayrıca mayın döşemek veya dikenli tel çekmek için de kullanılabiliyor. İnsansız araçların büyük çoğunluğu hala ikmal malzemesi teslim etmek ve yaralıları tahliye etmek gibi orijinal amaçları için hizmet veriyor.

Geleceğin savaş konsepti ve yapay zeka entegrasyonu

Ukrayna'nın eski genelkurmay başkanı ve şimdiki Londra Büyükelçisi Valerii Zaluzhnyi, silahlı İKA'ların rolünün yakında katlanarak artacağını öngörüyor. Chatham House'da savaşın geleceği üzerine konuşan Zaluzhnyi, saldırı İKA'larının sadece tek başlarına değil, yapay zekâ destekli geniş drone sürülerinin bir parçası olarak kullanılacağını tarif etti. Zaluzhnyi, "Yakın gelecekte düzinelerce ve hatta yüzlerce daha akıllı ve ucuz dronun aynı anda havadan, karadan ve denizden çeşitli yönlerden ve yüksekliklerden saldırdığını göreceğiz" açıklamasını yaptı. İnovasyonu tetikleyen temel faktör olarak zorunluluk görülüyor. Havada uçan dronlar, insanların savaş alanında bulunmasını sonsuz derecede tehlikeli hale getirerek Ukrayna'nın "ölüm bölgesi" olarak adlandırılan alanını temas hattından 20-25 km (12-15 mil) uzağa taşıdı.

Binbaşı Afanasiev, piyadelerin yerinin doldurulamaz olduğunu ancak "İKA'lar tarafından desteklenmesi gerektiğini" vurgulayarak "Ukrayna robotları kaybetmeyi göze alabilir, ancak savaşa hazır askerlerini kaybetmeyi göze alamaz" dedi. Ukrayna ordusu ciddi bir insan gücü sıkıntısıyla karşı karşıya kalırken, ölenlerin yerine yeni asker alımı giderek zorlaşıyor. Rusya da alev makinesi veya ağır makineli tüfekle donatılabilen ve beş saat boyunca otonom çalışabilen Kuryer gibi muharebe İKA'ları geliştiriyor. Rus ordusu ayrıca Ukrayna mevzilerini havaya uçurmak için Lyagushka (Kurbağa) adlı kamikaze araçlarını sahaya sürüyor.

Üretim kapasitesi ve teknolojik gelişim hedefleri

Geçen yıl ordu için yüzlerce "saldırı droidi" üreten Ukraynalı İKA üreticisi Devdroid'in CEO'su Yuriy Poritsky, robotların artan sayıları ve yetenekleri göz önüne alındığında çatışmaların kaçınılmaz olduğunu savundu. Poritsky, "Er ya da geç, bizim saldırı İKA'mızın savaş alanında onların saldırı İKA'sı ile karşı karşıya geldiği bir durumla karşılaşacağız. Robot savaşları bilim kurgu gibi gelebilir ama savaş alanında bilim kurgu diye bir şey yok. Bu bizim gerçeğimiz" sözlerini sarf etti. Şirket şu anda operatörle iletişim kesilse bile kara dronlarının geri dönmesini sağlayacak bir sistem üzerinde çalışıyor. Gelecekte makinelerin otonom olarak bir konuma gitmesi, düşmanı izlemesi, gerekirse çatışmaya girmesi ve belirli bir süre sonra üsse dönmesi hedefleniyor.

Ukraynalı bir diğer üretici olan Tencore, 2025 yılında Ukrayna ordusu için 2.000'den fazla İKA üretti. Şirket direktörü Maksym Vasylchenko, 2026 yılında talebin yaklaşık 40.000 birime çıkmasını ve bunların en az %10-15'inin silahlı olmasını bekliyor. Vasylchenko, "Saldırı dronları [İKA'lar] vazgeçilmez hale gelecek, buna hiç şüphe yok" diyerek robotların gelecekte insan formunda savaşa gireceğine ve bunun artık bilim kurgu olmayacağına inanıyor.