"Brent petrol fiyatı yüzde 20-50 aralığında yükselebilir"

Hürmüz Boğazı'nda İran kaynaklı geçiş kısıtlaması iddiaları küresel enerji piyasalarında ve petrol fiyatlarında sert yükseliş beklentisi yarattı

ABD ile İsrail'in İran'a yönelik düzenlediği ortak saldırıların ardından, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerini durdurduğu yönündeki iddialar küresel enerji piyasalarını alarma geçirdi. İran tarafından boğazın kapatıldığına dair henüz resmi bir açıklama gelmedi. Uluslararası medyada yer alan haberlerde ise İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun bölgedeki gemilere "Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor" mesajını ilettiği öne sürülüyor.

Bölgedeki ticari gemi trafiği tamamen durmasa da bazı konteyner gemilerinin Umman Körfezi ve boğaz hattında rota değiştirerek geri döndüğü, bir kısmının ise beklemeye geçtiği gözleniyor. Uzmanlar, piyasaların açılmasıyla jeopolitik risk priminin fiyatlara hızla yansıyacağını öngörüyor.

Stratejik geçit Hürmüz Boğazı'nın enerji arzındaki kritik rolü

Tahran'ın en önemli stratejik kozu olarak görülen Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçiyor.

Bu hacmin büyük bir kısmı başta Çin olmak üzere Asya piyasalarına gönderiliyor. Deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık 3'te 1'i bu dar su yolu üzerinden dünyaya ulaştırılıyor. Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin sevkiyatlarında koridor kritik bir işlev görüyor.

Küresel doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si de yine bu rotayı kullanıyor. Geçmişte bu tehdidi stratejik bir baskı aracı olarak kullanan İran'ın, boğazı fiilen kapatma ihtimali enerji piyasalarında sert dalgalanma riskini tetikliyor.

Petrol fiyatlarında 10 doların üzerinde artış beklentisi

Washington Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü Misafir Öğretim Üyesi Kate Dourian, doğrudan askeri çatışma aşamasına geçilmesinin piyasa hesaplarını değiştirdiğini belirtti. Dourian, piyasaların yeni haftaya sert tepkiyle başlayabileceğini ifade ederek, "Asya piyasaları açıldığında ham petrol fiyatlarında 10 dolar ve üstünde artış olabilir. Nihai etki, gelişmelerin piyasa açılışına kadar nasıl ilerleyeceğine bağlı olacak." dedi. Enerji altyapısına yönelik füze saldırısı riskinin sürdüğünü dile getiren Dourian, Katar'ın LNG ihracatının da bu rotaya bağımlı olduğunu ve olası bir gerilimin LNG fiyatlarında sıçramaya neden olabileceğini aktardı.

Körfez üreticilerinin şu an için üretime normal şekilde devam ettiği ve ana terminallerin faal olduğu bildiriliyor. Piyasalardaki hassasiyet ise arz kesintilerine karşı yedek kapasitenin sınırlı olmasından kaynaklanıyor. Tanker trafiğindeki en ufak bir yavaşlamanın bile piyasaları sıkılaştıracağı, özellikle Körfez petrolüne bağımlı olan Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerinin bu durumdan hızla etkileneceği öngörülüyor.

Brent petrolde yüzde 50'ye varan artış senaryoları

George Mason Üniversitesi Öğretim Üyesi Umud Shokri, boğazın kapatılması durumunda piyasaların ilk aşamada güçlü bir volatilite ile tepki vereceğini savundu.

Shokri, "Arz korkuları erken dönemde baskın olacağı için Brent petrol fiyatı, başlangıçta yüzde 20-50 aralığında yükselebilir." ifadesini kullandı.

Stratejik rezervlerin kullanılmasının şoku kısmen azaltabileceğini ancak panik alımlarını ve spekülatif hareketleri tamamen durduramayacağını vurgulayan Shokri, kısa vadede petrol fiyatlarının 100-150 dolar bandına çıkabileceğine işaret etti.

Bu durumun ABD'deki benzin fiyatlarını galon başına 1-2 dolar artırabileceğini söyleyen Shokri, maliyet artışlarının ekonomi genelinde baskı oluşturacağını ve merkez bankalarının daha sıkı para politikalarına yönelmesine neden olabileceğini ekledi. Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının askeri müdahale olasılığını da artırabileceğini belirten uzman, ekonomik maliyetler yükseldikçe uluslararası diplomasinin ateşkes yönündeki baskısının yoğunlaşabileceğini vurguladı.