Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, küresel enerji sisteminin "elektrik çağına" girdiğini belirterek, yapay zeka ve veri merkezleri, elektrikli araçlar ve klima kullanımındaki artışın elektrik talebini yükselttiğini, elektriği fazla ve düşük maliyetle üreten ülkelerin küresel rekabette öne çıkacağını söyledi.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, küresel enerji sisteminin “elektrik çağına” girdiğini belirterek, elektriği bol ve düşük maliyetle üreten ülkelerin küresel rekabette önemli avantaj elde edeceğini söyledi.
Birol, Haliç Kongre Merkezi’nde düzenlenen İstanbul Küresel E-İhracat Zirvesi’nin (IGEXX 2026) açılışında yaptığı konuşmada, dünya enerji haritasının önemli bir dönüşümden geçtiğini ifade etti.
Rusya’dan Avrupa’ya uzanan doğal gaz boru hatları ile Hürmüz Boğazı’nı küresel enerji sisteminin iki önemli “şah damarı” olarak nitelendiren Birol, her iki güzergahın da ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirtti. Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin ülkeleri enerji politikalarını, ticaret ortaklarını ve teknoloji tercihlerini yeniden değerlendirmeye yönelttiğini aktaran Birol, bu dönüşümün jeopolitik konumu nedeniyle Türkiye açısından da büyük önem taşıdığını söyledi.
Elektrik talebi hızla artıyor
Enerji tarihinde farklı dönemlerde farklı kaynakların öne çıktığını belirten Birol, Sanayi Devrimi’ne kömürün, son 50 yıla ise petrol ve doğal gazın damga vurduğunu ifade etti.
Petrol ve doğal gazın uzun yıllar kullanılmaya devam edeceğine dikkati çeken Birol, enerji sistemindeki en hızlı büyümenin ise elektrikte yaşandığını söyledi.
“Dünya elektrik çağına giriyor” değerlendirmesini yaklaşık 2,5 yıl önce yaptığını hatırlatan Birol, artık her şeyin elektriklendiği yeni bir döneme girildiğini belirterek, “Elektriği fazla üreten, ucuz maliyetle üreten ülkeler diğerlerinden birkaç adım önde olacak.” dedi.
Küresel elektrik tüketiminin toplam enerji tüketiminden yaklaşık üç kat daha hızlı büyüdüğünü aktaran Birol, bu artışın arkasında üç temel unsurun bulunduğunu söyledi.
Yapay zeka, elektrikli araçlar ve klimalar
Birol’a göre elektrik talebindeki yükselişin başlıca nedenleri yapay zeka ve veri merkezleri, elektrikli araçlar ile klima kullanımındaki artış olarak öne çıkıyor.
Elektrikli araçlardaki dönüşümün hızına da dikkat çeken Birol, beş yıl önce dünyada satılan her 100 otomobilden yalnızca 5’inin elektrikli olduğunu, bu yıl ise oranın yüzde 30’a ulaştığını belirtti. Birol, çok yakın zamanda satılan her iki otomobilden birinin elektrikli olacağını öngördü.
Türkiye’nin elektrik talebinin de son 10 yılda yıllık ortalama yüzde 5 arttığını belirten Birol, bu eğilimin enerji altyapısının önemini daha da artırdığını ifade etti.
“Elektrik yoksa yapay zeka yok”
Yapay zekanın yalnızca teknolojik açıdan değil, ekonomi, jeopolitika, savunma ve sanayi açısından da kritik bir alan haline geldiğini belirten Birol, özellikle ABD ile Çin arasında yoğun bir yapay zeka rekabeti yaşandığını söyledi.
Bu rekabette yazılım ve teknolojik altyapının yanı sıra veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu elektrik arzının da belirleyici olacağını vurgulayan Birol, “Veri merkezlerinin 7 gün 24 saat elektriğe ihtiyacı var. Elektrik yoksa yapay zeka yok.” dedi.
Orta ölçekli bir veri merkezinin elektrik tüketiminin 100 bin nüfuslu bir şehrin tüketimine denk gelebildiğini belirten Birol, yapay zeka yatırımlarının enerji boyutuna dikkat çekti.
ABD’deki beş büyük teknoloji şirketinin yalnızca 2026 yılında veri merkezlerine yönelik yatırımlarının 700 milyar dolara ulaştığını belirten Birol, bu tutarın petrol ve doğal gaz sektöründeki yatırımları aştığını ifade etti.
"Yapay zeka enerji sistemini de dönüştürebilir"
Birol, yapay zekanın artan elektrik ihtiyacının yanı sıra enerji sisteminin daha verimli çalışmasına da katkı sağlayabileceğini söyledi.
Yenilenebilir enerji kaynaklarının ve elektrik tüketim noktalarının hızla arttığı yeni enerji sistemlerinde yapay zekanın şebekelerin daha etkin yönetilmesine yardımcı olabileceğini belirten Birol, böylece enerji arzı ile talep arasındaki dengenin daha verimli kurulabileceğini ifade etti.
Birol’un değerlendirmeleri, enerji dönüşümünün yalnızca kaynak değişimiyle sınırlı kalmadığını, elektrik üretim kapasitesi, enerji maliyetleri ve teknolojik altyapının ülkelerin ekonomik rekabet gücünde giderek daha belirleyici hale geldiğini ortaya koydu.
