Küresel gıda fiyatları son dört yılın zirvesine çıktı

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Gıda Fiyat Endeksi, lojistik sorunlar ve olumsuz hava koşullarının etkisiyle eylülde yüzde 1,5 yükselerek 136 puana ulaştı. Endeks, Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Küresel gıda fiyatlarında yükseliş eylülde de devam etti. FAO tarafından yayımlanan verilere göre, gıda ürünlerinin uluslararası fiyatlarındaki değişimleri takip eden FAO Gıda Fiyat Endeksi, eylülde bir önceki aya kıyasla yüzde 1,5 artarak 136 puana yükseldi.

Böylece endeks, Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Fiyatlardaki yükselişte nakliye hatlarında yaşanan aksamalar, olumsuz hava koşulları ve tarım ürünlerindeki maliyet artışları etkili oldu.

Endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başlammasının ardından Mart 2022’de ulaştığı tarihi rekor seviyenin yaklaşık yüzde 14,3 altında bulunuyor. Buna karşın endeks, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5,8 artış gösterdi.

FAO Başekonomisti Maximo Torero, Hürmüz Boğazı ve Karadeniz’deki lojistik aksamaların iklim kaynaklı gelişmelerle birleşerek enerji, taşımacılık ve temel gıda ürünleri üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.

Torero, söz konusu baskıların devam etmesi halinde özellikle gıda ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerdeki tüketici fiyatlarının da kısa sürede etkilenebileceğini ifade etti.

Tahıl fiyatlarında yüzde 5,1 artış

FAO Tahıl Fiyat Endeksi eylülde bir önceki aya göre yüzde 5,1 yükseldi.

Karadeniz bölgesindeki lojistik kısıtlamalar ile Kuzey Amerika’nın bazı bölgelerinde ekim öncesinde etkili olan kurak hava koşulları, buğday fiyatlarının yüzde 6,3 artmasına neden oldu.

ABD’deki verim endişeleri, Brezilya’daki ihracat kısıtlamaları ve Hürmüz Boğazı çevresindeki belirsizliklerin biyoyakıt üretiminde kullanılan ürünlere yönelik talebi desteklemesiyle küresel mısır fiyatları da yüzde 5,6 arttı.

Bitkisel yağ fiyatları ise Güneydoğu Asya’daki kurak hava koşullarının palm yağı üretimi üzerindeki etkisi ve küresel ithalat talebinin güçlü seyretmesi nedeniyle yüzde 0,9 yükseldi.

Et ve süt ürünlerinde gerileme

FAO Et Fiyat Endeksi, bol ihracat arzı ve tavuk ile domuz eti fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle yüzde 1,1 geriledi.

Brezilya’da sığır eti fiyatları ABD’den gelen güçlü talebin etkisiyle yükselirken, koyun eti fiyatlarında önemli bir değişiklik yaşanmadı.

Süt Ürünleri Fiyat Endeksi ise peynir fiyatlarındaki düşüşün süt tozu fiyatlarındaki artışı dengelemesiyle yüzde 0,1 geriledi. Tereyağı fiyatlarında ise değişiklik görülmedi.

Şeker fiyatları yükseldi

FAO Şeker Fiyat Endeksi eylülde yüzde 6,1 arttı.

Yükselişte 2026/27 sezonunda küresel arzın daralacağı beklentisi, Tayland’daki üretim tahminlerinin düşmesi, Hindistan’daki zayıf muson yağışları ve güçlenen El Niño koşulları etkili oldu.

Brezilya’nın orta-güney bölgesindeki aşırı yağışlar ile Avrupa Birliği’nde şeker pancarı ekim alanlarının daralması da fiyat artışında etkili olan diğer faktörler arasında yer aldı.

Küresel tahıl üretimi tahmini düşürüldü

FAO, küresel üretim, tüketim, ticaret ve stoklara ilişkin tahminlerin yer aldığı Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu’nu da yayımladı.

Buna göre FAO, 2026 yılı küresel tahıl üretimi tahminini önceki tahmine göre yüzde 2,1 düşürerek 2 milyar 979 milyon tona çekti. Revize edilen tahmin, 2025 yılındaki üretimin altında kalmasına rağmen tarihin en yüksek ikinci hasadı olma özelliğini koruyor.

Sıcak ve kurak hava koşulları nedeniyle Avrupa Birliği ve ABD’de yemlik tahıllara ilişkin verim beklentileri aşağı çekildi. Avustralya’da hava koşullarının iyileşmesi ise küresel buğday üretim tahmininin 813,9 milyon tona yükseltilmesini sağladı.

Küresel tahıl ticaretinin de Karadeniz’deki sınırlı nakliye rotaları ve alternatif taşıma kapasitesinin yetersizliği nedeniyle önceki sezona kıyasla yüzde 3,5 gerileyerek 505,8 milyon tona düşmesi bekleniyor.