Meclis tarafından hazırlanan rapor Hürmüz Boğazı'nın dünya ekonomisi üzerindeki kritik rolünü mercek altına aldı. Enerji ticaretinin güvenliği ve olası bir kapanma senaryosunun doğuracağı küresel riskler detaylı şekilde analiz edildi. TBMM Genel Sekreterliği Araştırma Hizmetleri Başkanlığı, "Hürmüz Boğazı'nın küresel ekonomi açısından önemi" başlıklı kapsamlı bir çalışma hazırladı. Küresel enerji ticaretinin yüzde 20'sinin geçtiği ve İran tarafından zaman zaman geçişlere kapatılacağı yönünde açıklamaların yapıldığı bu stratejik güzergahın, dünya petrol piyasaları için en kritik geçiş noktalarından biri olduğu vurgulandı. Çalışmada, Hürmüz Boğazı'nın yönetimine dair özel bir uluslararası anlaşma bulunmamasına rağmen, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği hatırlatıldı. Enerji ticaretinde boğazın sahip olduğu merkezi konum Hürmüz Boğazı'nın dünya ticaret ağındaki rolü çalışmada şu ifadelerle aktarıldı: "Basra Körfezi'ne kıyısı olan Suudi Arabistan, İran, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Kuveyt gibi dünyanın en büyük petrol ve doğal gaz üreticisi ülkelerin uluslararası pazarlara hidrokarbon ihracatının ana arteri konumundaki boğaz, Asya pazarlarına doğrudan bağlantı sağlamanın yanı sıra Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa ve Amerika kıtasına erişim imkanı sunarak küresel ticaret ağında merkezi bir rol oynamaktadır. 2024 yılında boğazdan günlük ortalama 20 milyon varil ham petrol ve petrol ürünleri akışı gerçekleşmiştir. Bu hacim, küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine denk gelmektedir. Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin beşte biri ve sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ticaretinin de üçte biri Hürmüz Boğazı'ndan gerçekleştirilmektedir." Türkiye’nin ciddi enerji krizine maruz kalması beklenmiyor Boğazın kapanmasının, hidrokarbon tüketiminin büyük kısmını ithal eden Türkiye için maliyet artışlarına yol açabileceği ifade edilen çalışmada, "Ancak Türkiye'nin enerji tedarikinde kritik öneme sahip çeşitli alternatif kaynak ve güzergahları bulunması sebebiyle kısa ve orta vadede ciddi bir enerji krizine maruz kalması beklenmemektedir." değerlendirmesinde bulunuldu. Boğazın bir tarafında yer alan İran'ın, Boğazı kapatmasının ardından yaşanabileceklerin anlatıldığı çalışmada, bu gelişmenin, başta enerji piyasaları olmak üzere dünya genelindeki tedarik zincirlerinde ciddi aksamalar meydana getireceği, yalnızca enerji sektörünü değil, tüm ekonomik faaliyetleri etkileyecek kapsamlı bir domino etkisini tetikleyebileceği ve enerji arzında yaşanacak olası kesintilerin, fiyatlarda ani dalgalanmalara yol açarak küresel ölçekte ekonomik belirsizlikleri derinleştirebileceği kaydedildi. Üretim ve tedarik süreçlerini ciddi biçimde sekteye uğratabilir Çalışmada, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla yaşanacak küresel ticaret akışlarının bozulmasına ilişkin şunlar dile getirildi: "Hürmüz Boğazı'ndan ihraç edilen petrolün önemli bir kısmının Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya-Pasifik ülkeleri tarafından ithal edilmesinin, bu ülkelerin küresel tedarik zincirlerindeki stratejik konumları dikkate alındığında, Boğazın kapanmasının dünya genelinde üretim ve tedarik süreçlerini ciddi biçimde sekteye uğratacağı öngörülmektedir. Bu dört ülke, yalnızca nihai ürün üreticisi değil, aynı zamanda yarı mamul ve ileri teknoloji ara malı sağlayıcısı olarak da küresel değer zincirlerinde merkezi bir rol üstlenmektedir. Özellikle Çin ve Güney Kore'nin elektronik ve bilişim sektörlerine, Japonya'nın otomotiv ve hassas mühendislik alanlarına ve Hindistan'ın ilaç ve yazılım sektörlerine katkısı düşünüldüğünde, enerji arzındaki bir kırılmanın, bu sektörlerde küresel ölçekli arz şoklarına neden olabileceği düşünülebilir." [news_id:812915]
