Birleşmiş Milletler ciddi bir mali krizle karşı karşıya kalırken uzmanlar ABD'nin ödenmemiş aidatlarının kuruluşu iflasın eşiğine getirdiği uyarısını yaptı. Birleşmiş Milletler (BM), milyarlarca doları bulan yıllık aidatların başta ABD olmak üzere üye ülkelerce ödenmemesi durumunda temmuz ayına kadar kasasının tamamen boşalabileceğini duyurdu. Kuruluşun mali çöküş riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısı yapılırken, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ocak ayı sonunda üye ülkelere mektup göndererek 2025 yılının rekor seviyede ödenmemiş borçla kapandığını bildirdi. Guterres mektubunda, "Derinleşen kriz, programların uygulanmasını tehlikeye atıyor ve mali çöküş riskini artırıyor. Durum yakın gelecekte daha da kötüleşecek." ifadesini kullandı. Krizin temelinde yatan nedenler ve borç tablosu BM'nin mali sıkıntıları iki ana nedene dayanıyor. İlk sırada bazı üye ülkelerin aidatlarını ödememesi veya geciktirmesiyle oluşan nakit krizi yer alıyor. İkinci neden ise BM'nin 1945'ten bu yana uygulanan kuralları gereği, aidatlar ödenmese bile harcanmayan bütçeyi üye ülkelere geri vermek zorunda olması. Öte yandan BM yetkilileri, ödenmemiş aidatların yaklaşık yüzde 95'inden ABD'nin sorumlu olduğunu ve Washington'un kuruluşa yaklaşık 2,2 milyar dolar borcu bulunduğunu belirtiyor. Buna ek olarak ABD'nin aktif barışı koruma misyonları için yaklaşık 1,9 milyar dolar borcu daha bulunduğu ifade ediliyor. Mali kaynakların tükenmesi durumunda New York'taki genel merkezin ağustosta kapatılabileceği ve eylüldeki Genel Kurul Toplantısı'nın iptal edilebileceği vurgulanıyor. Alman Kalkınma ve Sürdürülebilirlik Enstitüsünde (IDOS) BM Finansmanı Uzmanı Ronny Patz, çekirdek bütçenin zorunlu aidatlarla, mülteci yardımları ve kalkınma projelerinin ise gönüllü katkılarla finanse edildiğini söylüyor. Patz, en yüksek katkı payının yüzde 22 ile ABD'ye, yüzde 20 ile Çin'e ait olduğunu belirtiyor. Yaptırım mekanizmalarının yetersizliği BM bütçesindeki krizin merkezinde ABD'nin gecikmiş ödemelerinin bulunduğunu ifade eden Patz, "Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, ABD'nin 2024 BM bütçesi için ya hiç ödeme yapmadığı ya da çok sınırlı bir ödeme gerçekleştirdiği biliniyor. Aynı durum, 2025 bütçesi için de geçerli. 2026 bütçesi için ise ödeme yapılıp yapılmayacağı henüz netlik kazanmış değil." değerlendirmesini yaptı. Patz, ABD üzerinde etkili bir baskı mekanizması bulunmadığını dile getirerek, "ABD'yi ödeme yapmaya zorlayabilecek etkili bir yaptırım mekanizması yok. Hatta mevcut yönetimin, böyle bir baskı karşısında 'O zaman Örgütten ayrılırız' tepkisi verebileceğini düşünüyorum." dedi. [news_id:801485]
