Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyunda “naylon fatura” olarak bilinen sahte belgelerle mücadele kapsamında yapay zekâ destekli yeni analiz uygulaması KASİF’i devreye alarak her gün yaklaşık 4 milyon mükellefi incelemeye başladı. Kayıt dışı ekonomiyle mücadelesini kararlılıkla sürdüren Bakanlık, gerçekte herhangi bir mal veya hizmet alımı olmamasına rağmen yapılmış gibi gösterilen sahte faturalara karşı önemli bir adım attı. Gelir İdaresi Başkanlığı, sahte belgeyle mücadelede daha önce kural tabanlı olarak çalışan Sahte Belge Risk Analiz Programı ile Riskli İade Takip ve Analiz Programı’nı kullanırken, bu alanda artık yeni bir teknolojik aşamaya geçti. Sahte fatura düzenleyenler ve haksız vergi iadesi talep edenlerin yapay zekâ temelli KASİF uygulamasıyla günlük olarak takip edildiği açıklandı. Yapay zekâ ve makine öğrenmesi teknolojisi Makine öğrenmesi ve yapay zekâ prensiplerine dayalı olarak geliştirilen KASİF, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın teknoloji birimi GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü iş birliğinde hayata geçirildi. Klasik kural tabanlı sistemlerden farklı olarak ön tanımlı kurallara ihtiyaç duymayan KASİF, gelişmiş yapay zekâ modeli sayesinde büyük veri kümelerini günlük olarak analiz ederek riskli durumları ortaya çıkarıyor. Mükellef davranışlarındaki değişimler sistem tarafından otomatik olarak algılanıyor, yeni ortaya çıkan riskler anlık olarak yeniden değerlendiriliyor. Günlük 4 milyon mükellef taranıyor Büyük veri platformları üzerinde çalışan KASİF, terabaytlarca veriyi işleyerek her gün yaklaşık 4 milyon mükellefin işlemlerini analiz ediyor. Mükellefiyet durumu, fatura hareketleri, tahakkuk ve tahsilat işlemleri, ithalat ve ihracat verileri, beyannameler, bildirimler, işletmelerin üretim kapasiteleri, çalışan sayıları ve demirbaşlar gibi çok sayıda veri başlığı eş zamanlı olarak inceleniyor. Bu sayede riskli senaryolar çok daha hızlı ve isabetli şekilde tespit ediliyor. Sahte şirketler kurulduğu gün tespit ediliyor KASİF’in devreye alınmasıyla birlikte sahte belge düzenleme ihtimali yüksek mükelleflere ilişkin dikkat çekici tespitler yapıldı. Örneğin, faaliyet konusu toptan ticaret olmasına rağmen herhangi bir mal alımı yapmadan şirket kurduğu ilk gün üç ayrı fatura düzenleyen bir mükellef belirlendi. Bir başka olayda ise kuruluşunun beşinci gününde 50 milyon lira tutarında beş adet sahte fatura düzenleyen bir mükellef tespit edildi. Ayrıca bordrolu bir çalışan adına farklı vergi dairelerinde kurulan yedi şirketten altısının sahte belge amacıyla faaliyet gösterdiği, bu şirketlerin toplamda 246 milyon lira tutarında fatura kestiği ortaya çıkarıldı. Son üç ayda kurulan ve toplam 276 milyar lira tutarında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin de yüksek riskli olduğu belirlendi. Bunun yanı sıra, beyannamesinde 7,7 milyon lira KDV iadesi talep eden bir mükellefin bu talebinin haksız olduğu saptandı. Bakan Şimşek’ten kayıt dışı ekonomiyle mücadele mesajı Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, ileri teknolojilerin kullanımının kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi daha etkili hâle getirdiğini belirterek, “Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir döneme girdik. Yapay zekâ ve makine öğrenmesi gibi teknolojiler sayesinde artık kayıt dışı faaliyetleri anında tespit ederek gerekli işlemleri yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum.” dedi. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın risk analiz altyapısının sürekli modernize edildiğini vurgulayan Şimşek, bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle etkin mücadele etmeyi hem de rekabet eşitsizliğine yol açan uyumsuzlukları önlemeyi sürdüreceklerini ifade etti.
