İran savaşı sonrası Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve Rusya'nın ihracata getirdiği kısıtlamalar Türkiye'nin gübre tedarikinde iki önemli kanalı daraltmıştı. Ankara ile Moskova arasında imzalanacak yeni anlaşmayla Rusya, ihracatını sınırlandırdığı azotlu ve fosforlu gübreler ile amonyakta Türkiye'ye özel alan açacak.
Türkiye ile Rusya, tarımsal üretim açısından kritik öneme sahip gübre tedarikinde yeni bir anlaşmaya gidiyor. İki ülke arasında yürütülen tarım diplomasisi sonucunda Rusya, ihracatına kısıtlama getirdiği azotlu ve fosforlu gübreler ile amonyağın Türkiye'ye sevkiyatında özel bir düzenlemeye gidecek.
Bloomberg haberine göre anlaşmayla Türkiye'nin özellikle gübre kullanımının yoğunlaştığı bahar aylarındaki ihtiyacının güvence altına alınması hedefleniyor.
Anlaşma, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in geçen hafta Şanghay İşbirliği Örgütü'nün Kırgızistan'daki zirvesi kapsamında gerçekleştirdiği görüşmenin ardından geldi.
Gübre tedarikinde iki kanal birden daralmıştı
Türkiye açısından anlaşmanın önemini artıran gelişmeler ise İran savaşıyla başladı.
28 Şubat 2026'da başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla Körfez ülkelerinden üre, amonyak ve kükürt ithalatı durmuş, Rusya da mart ayında bazı gübre ürünlerinin ihracatına kısıtlama ve kota getirmişti.
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, mart ayında yaptığı açıklamada gübre tedarikinde sıkıntı bulunmadığını belirterek, "Hatta arzı artırmak için gerekli tedbirleri alıyoruz. Farklı tedbirleri peyderpey devreye alacağız." demişti. Rusya ile varılan anlaşma da bu kapsamda atılan adımlardan biri olacak.
Üretimde ham madde bağımlılığı sürüyor
Türkiye'nin yıllık gübre üretim kapasitesi 8 milyon tonun üzerinde olmasına rağmen sektörün ihtiyaç duyduğu temel hammaddelerin önemli bölümü ithal ediliyor. Amonyak, fosforik asit, fosfat kayası, potasyum ve kükürt gibi hammaddeler başta Körfez bölgesi, Akdeniz havzası ve Rusya'dan temin ediliyor.
Türkiye'de 7 büyük gübre üreticisi 17 tesiste faaliyet gösteriyor. Ancak ham maddede dışa bağımlılık nedeniyle tesislerin kapasite kullanım oranı yüzde 60-70 seviyesinde kalırken yıllık üretim 4,5-5 milyon ton civarında gerçekleşiyor. Tarım sektörünün yıllık gübre kullanımı ise yaklaşık 7 milyon ton. Yerli üretimin karşılayamadığı bölüm ithalat yoluyla temin ediliyor.
