Twitter kurucularından Jack Dorsey tarafından hayata geçirilen ve internet bağlantısı olmadan mesajlaşma imkanı sunan Bitchat uygulaması, Uganda'daki kritik seçim süreci öncesinde internet kesintileriyle karşı karşıya kalan vatandaşlar için hayati bir iletişim aracı haline geldi. Başkan Yoweri Museveni'nin yaklaşık kırk yıldır süren iktidarını daha da uzatabileceği tartışmalı seçimler öncesinde, Ugandalılar dünyayla iletişimlerini sürdürebilmek için yeni yollar aramaya başladı. Araştırma şirketi Apptopia tarafından paylaşılan verilere göre, Bitchat bu yıl içerisinde 28 binden fazla kez indirilerek Afrika ülkesindeki Apple ve Google uygulama mağazalarında en üst sıralara tırmandı. Bu rakam, uygulamanın bir önceki iki ayın toplamına göre neredeyse dört kat daha fazla indirilmesi demek. Uygulamanın kullanım oranı sadece Uganda ile sınırlı kalmadı; ülke çapındaki protestoları bastırmak amacıyla internet erişimini kısıtlayan İran'da da kullanımın üç katın üzerinde arttığı gözlemlendi. Bu durum, insanların baskıcı yöntemlere karşı alternatif çözümlere yöneldiğini gösteriyor. Jack Dorsey'in İnternetin Geleceğine Dair Pişmanlığı ve Bitchat İnternetin merkezi bir yapıya bürünmesinden dolayı kendisini kısmen suçlu bulduğunu ve bundan pişmanlık duyduğunu daha önce ifade eden Jack Dorsey, Bitchat'i geçtiğimiz yıl Temmuz ayında bir haftalık bir kodlama süreci sonunda başlattığını açıklamıştı. Uygulama oldukça sade bir kullanıcı arayüzüne sahip ve herhangi bir giriş yapma zorunluluğu gerektirmiyor. Bitchat'in popülaritesindeki bu ani yükseliş, Twitter'ın Arap Baharı döneminde aktivistlerin protestoları ve polis müdahalesini anlık olarak yayınlamalarına olanak tanıyan etkileyici rolünü anımsatıyor ancak günümüzde adı X olarak değişen Twitter'ın aksine Bitchat, çalışmak için internete veya hücresel veri bağlantısına ihtiyaç duymuyor. Bluetooth ağ (mesh) teknolojisini kullanan uygulama, mesajların bir telefondan diğerine sıçrayarak hedefe ulaşmasını sağlayan merkeziyetsiz ve çevrimdışı bir ağ oluşturuyor. Bluetooth Tabanlı İletişim Uygulamaları ve Aktivizm WhatsApp veya Apple'ın iMessage servisi kadar yaygın bir kullanım alanına sahip olmasa da, Bluetooth tabanlı mesajlaşma servisleri, hükümetlerin internet kesintilerine başvurduğu dönemlerde protestocular için vazgeçilmez bir seçenek haline gelmiş durumda. 2020 yılında Hong Kong'daki demokrasi yanlısı gösteriler sırasında aktivistler benzer bir teknolojiyle çalışan Bridgefy gibi uygulamalara yönelmişti. Benzer şekilde, 2021 yılında Myanmar'da ordunun yönetime el koymasının ardından Bridgefy uygulaması ülkede 1 milyondan fazla kez indirilmişti. Bu teknolojiler, geleneksel ağların devre dışı kaldığı kriz anlarında sivil toplumun organize olabilmesi için kritik bir zemin hazırlıyor. Uganda'da Seçim Gerginliği ve İnternet Kesintileri Uganda'nın popüler yıldızı ve ana muhalefet adayı Bobi Wine, geçtiğimiz ayın sonlarında vatandaşlara Bitchat uygulamasını indirmeleri yönünde çağrıda bulunmuştu. Wine, hükümetin halkın organize olmasını ve seçim sonuçlarını doğrulamasını engellemek amacıyla yakında bir internet kesintisi planladığını iddia etmişti. Wine, X platformu üzerinden yaptığı ve yaklaşık 2 bin kez paylaşılan gönderisinde vatandaşlara "HENÜZ BITCHAT İNDİRDİNİZ Mİ?" diye seslenmişti. Salı günü itibarıyla Uganda makamları, Reuters tarafından görülen bir mektuba göre dezenformasyon, yanlış bilgi yayımı ve seçim hilesi gibi riskleri gerekçe göstererek ülke genelinde internet erişimini kesti ve mobil servisleri kısıtladı. İnsan Hakları Kuruluşlarının Tepkisi ve Güvenlik Endişeleri Perşembe günü yapılacak seçimler öncesinde güvenlik güçleri, Wine'ı destekleyen yüzlerce muhalefeti gözaltına alırken, seçim etkinliklerinde sık sık gerçek mermi ve göz yaşartıcı gaz kullandı. Amnesty International dahil olmak üzere birçok uzman ve insan hakları örgütü, Uganda hükümetine internet kesintisine son verme çağrısında bulundu. Uzmanlar, dijital karartmaların dezenformasyonu engellemek yerine dedikoduların yayılmasını artırabileceği konusunda uyardı. Cornell Üniversitesi'nden Yardımcı Profesör Aditya Vashistha, internet kesintilerinin temel insan haklarını ihlal ettiğini ve siyasi gerilim dönemlerinde hükümetler tarafından kullanılan tanıdık bir araç haline geldiğini belirtti. Vashistha, bu yöntemin bilgi paylaşımını ve koordinasyonu zayıflattığını, ancak seçim risklerini azalttığına dair inandırıcı bir kanıt bulunmadığını da sözlerine ekledi. [news_id:777791]
