İran'da üniversiteler açıldı eylemler iyice alevlendi

İran'da kampüslerin açılmasıyla başlayan öğrenci protestoları, oturma eylemleri ve rejim karşıtı sloganlarla yeni bir boyut kazandı

İran'da kanlı Ocak ayaklanmasının ardından üniversitelerin yüz yüze eğitime açıldığı ilk gün olan 21 Şubat 2026 (2 Esfand 1404) tarihinde öğrenciler dersliklere değil, protesto alanlarına döndü. Başkent Tahran başta olmak üzere pek çok şehirde beşinci gününe giren eylemlerde; anma törenleri, oturma eylemleri ve rejim karşıtı sloganlar ön plana çıkıyor. Üniversite yönetimlerinin güvenlik gerekçesiyle dersleri hızla çevrimiçi platformlara taşıma ve disiplin soruşturmaları açma hamleleri ise kampüslerdeki hareketliliği durdurmaya yetmiyor.

Anma ritüelleri siyasi taleplerle birleşiyor

Üniversitelerde gerçekleşen eylemler sadece bir "normale dönüş" reddi değil, aynı zamanda Ocak ayında hayatını kaybeden öğrencilerin kolektif bir anması niteliği taşıyor. Tahran Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi'nde toplanan öğrenciler "Kadın, Yaşam, Özgürlük - Bir İran Cumhuriyeti" sloganlarının yanı sıra "Ne monarşi, ne liderlik, ne de Rajavi gericiliği" diyerek siyasi duruşlarını sergiliyor.

Bazı kampüslerde Rıza Pehlevi destekçilerinin monarşi yanlısı sloganlar attığı görülürken, genel atmosferde otoriter projelere karşı net bir mesafe korunuyor.

Protestoların performatif boyutu da dikkat çekiyor. Sessiz oturma eylemleri yapan öğrenciler, hayatını kaybedenlerin isimlerini yüksek sesle okuyup "Ey İran" gibi vatansever şarkılar söylüyor.

Alzahra ve Emir Kebir üniversitelerinde İslam Cumhuriyeti bayrağının yakıldığı, Alzahra'da ise çatışmalar sırasında Besic üyelerine devlet yardımlarının sembolü olan "sandoos" (meyve suyu paketleri) fırlatıldığı aktarılıyor.

Kampüs bazlı direniş ve simgesel kayıplar

Tahran Üniversitesi'nde 23 Şubat 2026 tarihinde İtalyan Dili ve Edebiyatı öğrencisi Raha Behloulipour için düzenlenen anma töreninde "Bu çiçek paramparça oldu, hediyesi vatan oldu" sloganları yükseldi.

Mohammadreza Moradali için yapılan bir diğer törende ise öğrenciler, Besic güçlerinin cenazeyi rejim yanlısı bir figür gibi gösterme çabalarını engelleyerek alanın kontrolünü elinde tuttu.

Meşhed Firdevsi Üniversitesi'nde Mühendislik Fakültesi öğrencileri Ocak kurbanları anısına "Ey İran" şarkısını söylerken, Harazmi Üniversitesi'nde derslerin başlamadan çevrimiçi eğitime taşınması kararı büyük bir tepkiyle karşılandı. Öğrenciler "Yoldaşlarımızın kanı üzerine yemin olsun ki sonuna kadar ayaktayız" ve "Eğitim online olursa sloganlarımız daha da sertleşir" diyerek tepkilerini dile getirdi.

Güvenlik güçlerinin ve Besic yapılanmasının müdahaleleri

Kampüslerdeki baskı sadece resmi güvenlik güçleri aracılığıyla değil, öğrenci Besic yapılanması ve üniversite güvenliği (harasat) üzerinden de yürütülüyor. Tahran Üniversitesi'nde kapı kontrolleri sıkılaştırılırken, Firdevsi Üniversitesi'nde eylemleri bölmeye çalışan Besic üyeleri "Yalancı Besici, öğrenci kartın nerede?" sloganlarıyla yuhalandı. Bazı teknik üniversitelerde Besic üyelerinin göz yaşartıcı gaz ve biber gazı kullandığı, Hoca Nasireddin Tusi Teknoloji Üniversitesi'nde bir öğrencinin başından ağır yaralandığı belirtiliyor.

Şiraz Üniversitesi'nde girişlerin tamamen kapatıldığı ve kampüs çevresinde onlarca motosikletli devriye aracının konuşlandırıldığı görülüyor. Beheşti ve İran Bilim ve Teknoloji Üniversitesi gibi kurumlara ise sivil giyimli güçlerin otobüslerle giriş yaptığı kaydediliyor.

Disiplin cezaları ve ailelere yönelik baskılar

İran Sanat Üniversitesi'nde sivil güçler tarafından gözaltına alınan Pouyan Jomeili, Sina Ghanimati ve Kiarash Najafzadeh gibi isimlerin serbest bırakılması için kampüslerde çağrılar yapılıyor. Şark gazetesinin verilerine göre, Tahran'da üç gün içinde en az 180 öğrenciye kısa mesaj yoluyla tebligat gönderildi, 60'tan fazla öğrencinin ise telefonla aranarak kampüse girişi yasaklandı. Alzahra Üniversitesi'nde ise yüz tanıma sistemli kapılarla denetimler artırıldı.

Yazd Üniversitesi'nde 276 öğrencinin ailesinin "özel numaralar" tarafından aranarak tehdit edildiği bilgisi paylaşıldı. Bu görüşmelerden birinin ardından bir öğrenci babasının kalp krizi geçirerek hastaneye kaldırıldığı ifade ediliyor. Mamasani'de ise hukuk öğrencisi Alireza Rezaei, kardeşleri ve sonrasında babasıyla birlikte gözaltına alındı.

Eğitimin çevrimiçi modele geçişi

Üniversite yönetimleri, kampüslerdeki kalabalığı dağıtmak amacıyla eğitim faaliyetlerini hızla dijital ortama taşıyor. İslami Azad Üniversitesi, Ramazan ayını ve program çakışmalarını gerekçe göstererek teorik derslerin 28 Şubat 2026'dan 20 Mart 2026'ya kadar çevrimiçi yapılacağını duyurdu. Kürdistan, Zanjan ve Harazmi üniversiteleri de benzer kararlar alarak lisans eğitimlerini yıl sonuna kadar uzaktan sürdüreceklerini açıkladı.

Resmi rakamlar ve insan hakları örgütlerinin verileri

Sağlık Bakanlığı Kültür ve Öğrenci İşleri Bakan Yardımcısı Masoud Habibi, 8 Şubat 2026 tarihinde yaptığı açıklamada Ocak protestolarında "100'e yakın" öğrencinin öldüğünü ilk kez kabul etti. Ancak insan hakları örgütleri çok daha ağır bir tablo ortaya koyuyor.