İran Hizbullah'ın askeri komutasını yeniden yapılandırdı

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 2024 yılındaki çatışmalarda ağır darbe alan Hizbullah'ın askeri komuta kademesini İranlı subaylarla takviye ederek grubu yeniden yapılandırdı. Lübnan merkezli örgütün karar alma mekanizmalarını merkezi olmayan bir modele dönüştüren Tahran yönetimi, İsrail'e yönelik kapsamlı saldırı planlarını bu yeni stratejik mimari üzerinden yürütüyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), 2024 yılında İsrail tarafından ağır hasara uğratılan Hizbullah'ın askeri komutasını yeniden inşa etti. Reuters'a bilgi veren ve IRGC faaliyetlerine aşina olan iki kaynak, boşlukların İranlı subaylarla doldurulduğunu, grubun yeniden yapılandırıldığını ve şu an Tahran lehine yürütülen savaş için planlar yapıldığını bildirdi.

Hizbullah'ın 1982 yılında IRGC tarafından kurulmasından bu yana bir ilk niteliği taşıyan bu kapsamlı revizyon, lider Hasan Nasrallah ve diğer üst düzey komutanların öldürülmesiyle sonuçlanan darbelerin ardından İran'ın daha müdahaleci bir yaklaşım sergilediğini kanıtlıyor.

İran'ın yatırımı, Hizbullah'ın Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail tarafından saldırıya uğramasının ardından Tahran'ın yanında Orta Doğu'daki savaşa dahil olacak şekilde ayağa kalkmasını sağladı.

Reuters Mart ayı başında Hizbullah'ın yeni bir savaşı kaçınılmaz gördüğünü ve aylardır hazırlandığını rapor etmişti. Altı anonim kaynak ve bir Hizbullah uzmanının anlatımlarına dayanan veriler, IRGC'nin bu hazırlıklardaki rolüne ışık tutuyor. Kuruluşundan bu yana Hizbullah ile derin bağları olan IRGC, savaşçıları yeniden eğitmek ve silahlanmayı denetlemek üzere subaylar gönderdi.

İstihbarat zafiyetine karşı yeni komuta yapısı

IRGC subaylarının, İsrail istihbaratı tarafından sızılan ve birçok Hizbullah liderinin öldürülmesine neden olan komuta yapılarını yeniden şekillendirdiği belirtiliyor. İsrail askeri sözcüsü 12 Mart tarihinde yaptığı açıklamada, son üç yılda verilen hasara rağmen Hizbullah'ın hala etkili ve tehlikeli bir güç olmaya devam ettiğini dile getirdi.

Hizbullah, 2 Mart'ta bölgesel savaşa dahil olmasından bu yana İsrail'e yüzlerce füze fırlatırken, Lübnan'da 1.000'den fazla kişinin ölümüne yol açan İsrail saldırılarına karşı güneyde karadan çatışmayı sürdürüyor. Gücü birkaç yıl önceki zirve noktasının altında olan grubun, tam ölçekli bir İsrail işgali durumunda nasıl bir performans sergileyeceği henüz öngörülemiyor.

Netanyahu Ocak ayında yaptığı açıklamada "Hizbullah, İran desteğiyle yeniden silahlanmak ve altyapısını inşa etmek için çaba sarf ediyor" dedi. IRGC subaylarının Kasım 2024'teki ateşkesten kısa süre sonra Lübnan'a vardığı ve İsrail saldırıları sürerken dahi çalışmalara başladığı ifade ediliyor.

Görevlendirilen subay sayısının yaklaşık 100 olduğu aktarılırken, uygulanan değişiklikler arasında hiyerarşik komuta yapısının yerine, operasyonel gizliliği korumak amacıyla birbirinin faaliyetlerinden sınırlı bilgiye sahip küçük birimlerden oluşan merkezi olmayan bir modele geçilmesi yer alıyor.

Füze saldırıları ve askeri koordinasyon

IRGC subaylarının, İran ve Lübnan'dan eş zamanlı olarak başlatılacak füze saldırı planlarını hazırladığı ve bu senaryonun ilk kez 11 Mart'ta uygulandığı bildiriliyor. Üst düzey bir Lübnanlı güvenlik kaynağı, İranlı komutanların Hizbullah'ın askeri kadrolarını rehabilite etmesine ve yeniden organize etmesine yardım ettiğini doğruladı.

İranlıların hedef seçiminden ziyade çatışmanın hızını ve temposunu ayarlamaya yardımcı oldukları düşünülüyor. Başka bir kaynak ise IRGC'nin 2024 yılında savaş sonrası denetim yapmak üzere Lübnan'a subay gönderdiğini ve askeri kanadın denetimini doğrudan üstlendiğini belirtti.

King's College London güvenlik çalışmaları bölümünden öğretim görevlisi Andreas Krieg, IRGC'nin "Hizbullah'ı temelde çok daha düz bir sistem olarak yeniden organize ettiğini" söylüyor. Bu yapıyı Nasrallah dönemindeki siyasi hiyerarşiyle kıyaslayan Krieg, "Şu an uyguladıkları bu merkezi olmayan model, Hizbullah'ın 1980'lerdeki haline, yani çok küçük hücrelere biraz daha benziyor" ifadesini kullandı. Krieg bunu, IRGC'nin İran'da da kullandığı "mozaik savunma" olarak tanımlıyor. Lübnan hükümeti ülkede normal diplomatik işlevlerin ötesinde İran hükümetiyle bağlantısı olan 100 ila 150 İran vatandaşının bulunduğunu tahmin ediyor ve bu kişilerin Mart başında ülkeden ayrılmaları istendi.

Çatışmalarda verilen kayıplar ve tarihsel süreç

2024 yılındaki ateşkes ile yeni savaşın patlak vermesi arasındaki 15 aylık süreçte İsrail saldırılarında ölen yaklaşık 500 kişi arasında IRGC üyeleri de bulunuyordu. Savaşın başlamasından bu yana ise 8 Mart'ta bir Beyrut oteline düzenlenen saldırı dahil olmak üzere yaklaşık bir düzine IRGC mensubu daha hayatını kaybetti. IRGC'nin Hizbullah üzerindeki etkisi, 1979 devrimini ihraç etmek ve 1982'de Lübnan'ı işgal eden İsrail güçleriyle savaşmak amacıyla Bekaa Vadisi'nde grubu kurmalarına dayanıyor.

2020'de ABD saldırısıyla öldürülen üst düzey IRGC generali Kasım Süleymani, 2006 savaşında Nasrallah ile birlikte çalışmıştı. İsrail'in Beyrut'un güneyindeki sığınağa düzenlediği saldırıda Nasrallah hayatını kaybettiğinde, yanında bir İranlı generalin de bulunduğu biliniyor. Lübnan hükümetinin grubu silahsızlandırma çabaları sürerken, IRGC'nin yapılandırma faaliyetleri bölgedeki askeri denklemde İran etkisinin devam ettiğini gösteriyor.