Merkez Bankası Başkanı Karahan’dan faiz mesajı

Jeopolitik gelişmelerin dezenflasyon sürecinde ivme kaybına neden olduğunu ancak sıkı para politikası sayesinde enflasyonun ana eğiliminde yeniden gerileme görüldüğünü belirten TCMB Başkanı Fatih Karahan, fiyat istikrarı sağlanana kadar gerekli sıkı para politikası duruşunun kararlılıkla sürdürüleceğini söyledi.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yaptığı sunumda, küresel ve yurt içi makroekonomik görünüm ile para politikası ve finansal koşullara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Karahan, yıl içinde öne çıkan jeopolitik gelişmelere bağlı belirsizliklerin dezenflasyon sürecini etkilediğini belirterek, arz yönlü etkilerine rağmen dezenflasyon sürecinin ivme kaybetmekle birlikte devam ettiğini ifade etti.

Sıkı para politikası duruşu sayesinde iç talepteki yavaşlamanın belirginleştiğini belirten Karahan, para politikasının doğrudan etkilediği kalemlerde enflasyondaki yavaşlamanın daha net gözlendiğini, ancak arz yönlü şokların etkisiyle bu iyileşmenin manşet enflasyona yansımalarının sınırlı kaldığını söyledi.

Karahan, savaşın etkilerinin belirginleştiği mart-haziran döneminde enflasyonun ana eğiliminde yükseliş yaşandığını, temmuz ayından itibaren ise ana eğilimde yeniden gerileme görüldüğünü aktardı. Karahan, şokların etkisi hafifledikçe sıkı para politikası duruşunun katkısıyla dezenflasyon sürecinin yeniden ivme kazanmasının öngörüldüğünü belirtti.

Küresel enerji fiyatları yüksek ve oynak

Küresel gelişmelere ilişkin değerlendirmesinde Karahan, savaş kaynaklı enerji fiyatlarındaki yüksek seyrin sürdüğünü bildirdi.

Haziran ayında ABD ile İran arasında varılan mutabakatın ardından enerji fiyatlarında gerileme görüldüğünü belirten Karahan, izleyen dönemde savaşın seyri, tedarik zincirleri ve petrol arzına ilişkin gelişmeler nedeniyle fiyatların yeniden arttığını söyledi.

Petrol fiyatlarının yüksek ve oynak seyrini sürdürdüğünü, doğal gaz fiyatlarının ise savaş öncesi seviyesinin iki katının üzerinde bulunduğunu aktaran Karahan, küresel tedarik zincirlerindeki aksamaların ve navlun maliyetlerindeki artışların devam ettiğini kaydetti.

Yıllık enflasyon yüzde 29,7'ye geriledi

Enflasyon görünümüne ilişkin değerlendirmesinde Karahan, eylül ayı itibarıyla yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 29,7 seviyesinde gerçekleştiğini bildirdi.

Jeopolitik gelişmelerin başta enerji olmak üzere arz yönlü baskılar yoluyla dezenflasyon sürecinde ciddi ivme kaybına neden olduğunu belirten Karahan, buna rağmen tüketici enflasyonunun nisan ayındaki yüzde 32,4 seviyesinden 2,6 puan gerilediğini söyledi.

Karahan, savaşın etkilerinin belirginleştiği mart-haziran döneminde yükselen enflasyonun ana eğiliminin temmuz ayından itibaren yeniden gerilediğini belirterek, yıllıklandırılmış ana eğilimin eylül itibarıyla yüzde 23,7 seviyesine işaret ettiğini aktardı.

Bu seviyenin mevcut yıllık enflasyonun yaklaşık 6 puan altında olduğuna dikkati çeken Karahan, arz yönlü baskıların sönümlenmesi halinde dezenflasyonun önümüzdeki dönemde de devam edeceğini öngördüklerini ifade etti.

İLGİLİ HABER Mevsimsellikten arındırılmış eylül enflasyonu açıklandı Mevsim etkilerinden arındırılmış özel kapsamlı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 1,61 artış gösterdi.

Enerji enflasyonu yukarı çekti

Karahan, bu yıl dezenflasyon sürecindeki ivme kaybının esas olarak jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerindeki etkisinden kaynaklandığını değerlendirdi.

Eylül itibarıyla enerji grubu yıllık fiyat artışının yüzde 46,1 ile geçen yılın yaklaşık 11 puan üzerinde gerçekleştiğini belirten Karahan, buna karşın enerji dışındaki gruplarda yıllık enflasyonun gerilediğini söyledi.

Hizmet grubunda yıllık enflasyonun yüzde 44,7'den yüzde 37,7'ye gerilediğini aktaran Karahan, gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık enflasyonun yüzde 36,1'den yüzde 27,6'ya, temel mallarda ise yüzde 19,9'dan yüzde 15,9'a gerilediğini bildirdi.

Eşel mobil akaryakıt fiyatlarındaki artışı 16 puan sınırladı

Akaryakıt fiyatlarına ilişkin değerlendirmesinde Karahan, şubat ayı sonunda Orta Doğu'da başlayan gerilimin enerji arzına ilişkin riskleri artırarak doğal gaz, akaryakıt ve tüp gaz fiyatlarını yükselttiğini belirtti.

Karahan, ham petrol fiyatlarının yanı sıra küresel rafineri marjlarındaki yükselişin de özellikle son aylarda akaryakıt fiyatlarındaki artışta önemli rol oynadığını söyledi.

Eşel Mobil Sistemi'nin küresel arz şokunun yurt içi fiyatlara etkisini sınırlayarak dezenflasyon sürecine katkı sağladığını belirten Karahan, sistemin küresel şokun yurt içi akaryakıt fiyatlarına yansımasını yaklaşık 16 puan sınırladığını ifade etti.

Yeni kiracı kira artışı yüzde 26,4'e geriledi

Hizmet enflasyonundaki yavaşlamaya ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Karahan, arz şoklarına rağmen hizmet enflasyonundaki yavaşlamanın devam ettiğini, talep koşullarındaki zayıflamanın da bu görünümü desteklediğini söyledi.

Kira enflasyonunda da belirgin bir yavaşlama görüldüğünü belirten Karahan, ağustos itibarıyla yeni kiralamalarda yıllık artışın yüzde 26,4'e gerilediğini bildirdi.

Karahan, yeni kiralamalardaki fiyat gelişmelerinin belirli bir gecikmeyle TÜİK kira enflasyonuna yansıdığını belirterek, mevcut görünümün kira enflasyonundaki gerilemenin süreceğine işaret ettiğini kaydetti.

İLGİLİ HABER Konut fiyatlarında ağustos bilançosu belli oldu Merkez Bankası verilerine göre Konut Fiyat Endeksi (KFE) ağustos ayında yıllık bazda yüzde 23 artış, reel olarak ise yüzde 6,5 azalış kaydetti. 

Politika faizi yüzde 37 seviyesinde

Para politikası duruşuna ilişkin değerlendirmesinde Karahan, mart ayında yaşanan jeopolitik gelişmelerin enflasyon görünümü üzerindeki oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla sıkı para politikasını destekleyici tedbirler aldıklarını belirtti.

2 Mart'ta bir hafta vadeli repo ihalelerine ara verildiğini hatırlatan Karahan, ağustos ayı sonunda yeniden bir hafta vadeli repo fonlamasına geçildiğini söyledi.

Karahan, mevcut durumda para piyasalarında gerçekleşen faiz oranlarının politika faizi olan yüzde 37'ye yakın seviyelerde oluştuğunu bildirdi.

Sıkı parasal duruşun makroihtiyati tedbirler ve likidite yönetimiyle desteklendiğini belirten Karahan, TL mevduat payını artırmayı hedefleyen düzenlemelerin finansal koşullara göre revize edildiğini, kredi büyümesindeki dalgalanmaları yönetmek için büyüme sınırlarının kullanıldığını ifade etti.

Fonlardan çıkan para büyük ölçüde mevduata yöneldi

Yurt içi yerleşiklerin TL tercihinin güçlü kalmaya devam ettiğini belirten Karahan, ikinci çeyrekten itibaren TL mevduata girişlerin hızlanmasıyla TL mevduatın payının yüzde 61'in üzerine yükseldiğini söyledi.

Karahan, para piyasası ve benzeri fonlardan son dönemde çıkışlar yaşandığını ancak bu çıkışların büyük ölçüde mevduata yöneldiğini ifade etti.

Bireysel yatırımcıların döviz ve kıymetli maden satışlarının da sürdüğünü belirten Karahan, sıkı para politikasıyla birlikte bireysel yatırımcının TL'ye olan ilgisinin devam ettiğini söyledi.

İLGİLİ HABER Fonlardan kaçan para mevduata sığındı Goldman Sachs, Türkiye'de para piyasası fonlarından yaşanan çıkışların büyük bölümünün döviz veya altına değil, Türk lirası mevduata yöneldiğini değerlendirdi.

“İhtiyatlı olmaya devam edeceğiz”

Son dönem verilerinin sıkı para politikasının etkisiyle enflasyon görünümünün iyileştiğine işaret ettiğini belirten Karahan, ancak jeopolitik gelişmelerin yukarı yönlü riskleri canlı tuttuğunu söyledi.

Dezenflasyon kazanımlarının devamını sağlamak için ihtiyatlı olmaya devam edeceklerini vurgulayan Karahan, fiyat istikrarı sağlanana kadar gerekli sıkı para politikası duruşunu kararlılıkla sürdüreceklerini belirtti.

Karahan, kalıcı fiyat istikrarının sürdürülebilir büyüme ve toplumsal refah artışı için ön koşul olduğunu kaydetti.

İLGİLİ HABER Citi'den Türkiye için enflasyon sonrası faiz tahmini Citigroup ekonomistleri, Türkiye'ye yönelik beklentilerini güncelledi. Citi, eylül ayı enflasyonu sonrası paylaştığı raporda, TCMB'nin ekim ayında politika faizini 100 baz puan indireceğini öngördü.