Türkiye enerji yönetiminde yeni bir döneme giriyor: Milli Akıllı Sayaç Sistemleri ile dijitalleşme süreci 1 Mart'ta başlıyor Türkiye, enerji kullanımını ve verimliliğini optimize etmek amacıyla geliştirdiği Milli Akıllı Sayaç Sistemleri (MASS) ile enerji sektöründe dijitalleşme sürecini 1 Mart itibarıyla başlatıyor. Yazılım, donanım ve iletişim altyapısıyla elektrik dağıtım sistemindeki verilerin entegre şekilde yönetilmesini sağlayacak olan MASS projesi, akıllı şebeke dönüşümü için ölçüm sistemlerinin uçtan uca, akıllı bir yapıda tanımlanmasını hedefliyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda elektrik dağıtım şirketlerince uygulanacak sistem, Türkiye genelinde kademeli olarak hayata geçiriliyor. Mevcut geleneksel sayaçların akıllı sayaçlara dönüştürülmesine yönelik planlamada kaynakların verimli kullanılması esas alınıyor. En düşük maliyetle en fazla sayacın dönüşümünü sağlamak amacıyla önceliklendirme yapılıyor. Akıllı sayaç dönüşümünde öncelikli gruplar ve kriterler 10 yıllık periyodik muayene süresi dolan ve yıllık tüketimi 10 megavatsaat ve üzerinde olan sayaçlar ile sayaç panosunda 4 adet ve üzeri sayaç bulunan noktalar dönüşüm sürecinde öncelikli gruplar arasında yer alıyor. İlk defa kullanıma sunulan binalarda, sayaç panosunda 4 adet ve üzeri sayaç bulunması durumunda tesis edilen tüm sayaçların akıllı sayaç olması zorunlu tutuluyor. Dağıtım şebekesinin izlenmesine yönelik usul ve esaslar ile belirlenen noktalardaki sayaçların da akıllı sayaçlarla değiştirilmesi öngörülüyor. Kesintilerin ve şebeke gerilim kalitesinin daha etkin biçimde izlenmesi hedeflenirken, mevcut sayaçların akıllı sayaçlarla değiştirilmesine ilişkin iş ve işlemler elektrik dağıtım şirketlerince gerçekleştiriliyor. 50 milyonu aşkın aboneyi kapsayan dönüşüm takvimi Proje kapsamında Türkiye genelindeki 50 milyonu aşkın elektrik abonesinin sayacının aşamalı olarak akıllı hale getirilmesi planlanıyor. İlk etapta yeni abone bağlantılarında akıllı sayaç tesis edilecek. Mevcut abonelerde ise muayene süresi doldukça değişim yapılacak. Bir panodaki sayaçların yüzde 70'inin süresinin dolması halinde panodaki tüm sayaçlar akıllı sisteme geçirilecek. Hedef Kitle / Kriter Dönüşüm Tarihi / Hedef Yıllık tüketimi 10 megavatsaat üzeri sanayi ve ticarethane aboneleri 1 Ocak 2028'e kadar Sisteme dahil edilecek yaklaşık sayaç sayısı 2026 sonuna kadar 6 milyon Tüm sayaçların yerli ve milli yazılımla akıllı sisteme geçişi 1 Ocak 2028 itibarıyla EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz'ın değerlendirmeleri EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz, akıllı sayaç uygulamasının yalnızca teknik bir dönüşüm olmadığını, aynı zamanda tüketici odaklı enerji yönetimi anlayışının bir parçası olduğunu belirtti. Dijitalleşme sayesinde vatandaşların tüketim alışkanlıklarını takip ederek daha bilinçli şekilde yönetebileceğini ve dağıtım şebekesinde hizmet kalitesinin belirgin biçimde artacağını ifade eden Yılmaz, sürece dair şunları kaydetti: "Burada önemli bir nokta da elbette akıllı sayaçların yaygınlaşmasının kayıp-kaçakla mücadelede önemli katkı sağlaması. Hedefimiz, güçlü, esnek ve şeffaf bir elektrik altyapısı oluşturmak. Bu dönüşümün, Türkiye'nin enerji piyasasında dijitalleşme vizyonunu daha ileriye taşıyacağına inanıyoruz." Tüketiciler için maliyet ve enerji tasarrufu avantajları Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Başkanı Barış Erdeniz, MASS kapsamında akıllı sayaçlar için tüketicilerden herhangi bir bedel alınmayacağını belirterek, sayaç bedelinin tüketiciye yansıtılmamasının dönüşümün hızlanması açısından kritik önem taşıdığını dile getirdi. Akıllı sayaç dönüşümünün akıllı şebeke dönüşümünün önemli parçası olduğunu ve ülkenin enerji politikalarının uygulanmasını kolaylaştırdığını vurgulayan Erdeniz, şu değerlendirmelerde bulundu: "Dağıtım 2.0 vizyonumuzla uyumlu biçimde elektrik dağıtım şebekesinin veriye dayalı olarak yönetilmesinin, tüketicinin elektrik piyasası süreçlerine aktif olarak katılımının bir aracı olarak görüyoruz." Tüketicilere sağlanacak faydalara değinen Erdeniz, tüketimin anlık görünür hale gelmesiyle abonelerin kendi tüketim profilini değiştirerek enerji tasarrufu ve verimlilik tedbirleriyle faturalarını azaltma imkanına kavuşacağını söyledi. Dağıtım şirketlerinin şebeke işletmecisinden sistem işletmecisine dönüşeceğini ifade eden Erdeniz, anlık veri takibi sayesinde teknik kayıpların daha hızlı teşhis edilebileceğini belirtti: "Teknik ve teknik olmayan kayıpta sağlanacak iyileşme, dürüst abonenin faturasına dolaylı yansıyan sistem maliyetini aşağı çececek. İkincisi, teknik tarafta arıza/kalite sorunlarını daha hızlı tespit edip doğru noktaya hızlı ve doğru müdahale etme kapasitesi artacak, bu da operasyon maliyetlerini ve kesinti sürelerini azaltacaktır. Türkiye ölçeğinde kayıp-kaçakta çok küçük bir iyileşme bile yıllık bazda teravatsaat mertebesinde enerji tasarrufuna karşılık gelir. Bu da enerji maliyetlerinden işletme verimliliğine uzanan geniş bir alanda milyarlarca liralık potansiyel demektir."
