Rus yetkililer internet sansürüne karşı düzenlenen protestoları ağaç denetimi ve kar küreme gibi çeşitli bahanelerle engellemeye çalışırken, yasaklara rağmen halkın farklı kesimlerinden tepkiler yükselmeye devam ediyor. Telegram ve diğer mesajlaşma uygulamalarına getirilen kısıtlamalar, hem savaş destekçisi gruplar hem de muhalif kanatlar arasında ortak bir huzursuzluk kaynağı haline gelerek toplumsal gerilimi artırıyor. Rusya'nın bir şehrinde yetkililer bir mitingi "ağaç denetimi" gerekçesiyle durdururken, başka yerlerde kar temizleme sorunlarını veya halen devam eden COVID-19 kısıtlamalarını bahane etti. Bir bölgede ise yönetim, protestonun gerekçesinin mevcut olmadığını ileri sürdü. Yaklaşık bir düzine Rus bölgesindeki yetkililer, son haftalarda internet sansürüne ve popüler mesajlaşma uygulaması Telegram'ın engellenmesine karşı düzenlenen gösterileri önlemek için çeşitli bahaneler öne sürdü. Vakaların çoğunda bu engelleme çabaları sonuç verdi. Ukrayna'nın işgalinden bu yana muhalefete yönelik baskıların farkında olan aktivistler, savaşla ilgili olmasa bile izinsiz miting düzenleme riskini almamaya karar verdi. Bazı kişiler hükümetin grev gözcülerini yetkilendirmeyi reddetmesine karşı mahkemeye başvururken, diğerleri etkinliklerini daha küçük kapalı toplantılara dönüştürdü. Rusya'nın en popüler ikinci mesajlaşma uygulamasına yönelik hamlelere karşı siyasi yelpazenin her kesiminde hoşnutsuzluk devam ederken, ülkeyi saran çeşitli sorunlar listesine yenileri ekleniyor. Geçen ay Telegram yanlısı bir mitingin engellendiği Rusya'nın uzak doğusundaki Primorye bölgesinden bir milletvekili olan Alexander Sustov, "Durumun değiştiği, yasaların sertleştiği açık ama protestolar hiçbir yere gitmedi" dedi. Sustov, "Hoşnutsuzluk devam ediyor. Ve her türlü yasak sadece bu hoşnutsuzluğu körüklüyor" ifadesini kullandı. Dijital sansürün boyutları ve telegram'ın stratejik önemi Telegram'ın kısıtlanması, Rusya'nın interneti hükümet kontrolü altına alma yönündeki son hamlesi olarak görülüyor. Binlerce web sitesi ve platformun yanı sıra kullanıcıların sansürü aşmasına olanak tanıyan birden fazla sanal özel ağ (VPN) engellenmiş durumda. Yaygın cep telefonu internet kesintileri, yalnızca hükümet onaylı birkaç web sitesini erişilebilir bırakıyor. Telegram, Ruslar arasında popülerlik açısından yalnızca WhatsApp'ın (o da ciddi şekilde kısıtlanmış durumda) gerisinde kalıyor ve devlet kurumları tarafından resmi sosyal medya varlıkları için olduğu kadar, yüz binlerce takipçisi olan Kremlin yanlısı yorumcular ve askeri blog yazarları tarafından da yaygın olarak kullanılıyor. Yetkililer, kullanıcıları eleştirmenlerin bir devlet gözetleme aracı olduğunu söylediği hükümet destekli mesajlaşma uygulaması MAX'e geçmeye teşvik ediyor. Askeri blog yazarları, Telegram'a yönelik hamleleri eleştirerek, bunun Ukrayna'daki Rus birlikleri ve Moskova kuvvetlerine yardım etmek için kitle fonlaması kampanyaları yürüten aktivistler için vazgeçilmez bir iletişim aracı olduğunu savunuyor. Hükümet başlangıçta savaş alanında Telegram'ı kısıtlamama sözü vermişti ancak daha sonra Kremlin'den farklı bir sinyal geldi. Dünya Kadınlar Günü dolayısıyla Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yapılan bir toplantıda bir kadın asker, Telegram'ı "düşmanca bir iletişim aracı" olarak nitelendirdi. Putin'in "Bize ait olmayan, kontrolümüz altında olmayan iletişim sistemlerinin kullanılması personel için tehlike arz ediyor" sözlerine de katıldı. Onaylanmamış medya raporları, izleme grubu Mediascope'a göre Aralık 2025'te Rusya'da aylık 93.6 milyon kullanıcısı olan (nüfusun %76'sı) uygulamanın önümüzdeki haftalarda tamamen engelleneceğini öngörüyor. Farklı siyasi grupların tepkileri ve hukuki mücadele Telegram'ın engellenmesi, savaşı veya genel olarak Kremlin'i destekleyenler de dahil olmak üzere çeşitli siyasi güçleri harekete geçirdi. Siyaset analisti Abbas Gallyamov, yaygın hayal kırıklığının ve kısıtlamaları haklı çıkaracak siyah-beyaz bir anlatının eksikliğinin "insanlara burada protesto etmeye güçlerinin yeteceğini hissettirdiğini" belirtti. Geçen ay aşırı milliyetçi ve savaş yanlısı Öteki Rusya grubunun üyeleri, devlet medyası ve internet düzenleyicisi Roskomnadzor'un Moskova ofisinin girişini bir bisiklet kilidiyle kapattı. Grup, "Bize denetimsiz bir internet (ve) Roskom-rezaleti olmayan bir Rusya verin" yazılı bir pankart açtı. Aralık ayında aynı grup, kurumun St. Petersburg ofisine "Roskomnadzor, bu pankartı yasakla" yazılı bir pankart astı. Eylemcilerin tamamı tutuklanırken, Moskova'daki aktivistler hakkında cezai işlem başlatıldı. Genellikle Kremlin'i destekleyen Komünist Parti'nin bölgesel şubeleri de çeşitli yerlerde mitingler düzenlemeye çalıştı. Sibirya'nın Altay bölgesinde yerel yetkililerin internet kısıtlaması iddialarının "gerçeklerle bağdaşmadığını" söylemesi üzerine talepleri reddedildi. Güneydeki Krasnodar'da ise Mart ayı sonu için şehrin varoşlarında bir miting yetkilendirildi. Naryan-Mar ve Syktyvkar gibi kuzey şehirlerinde Komünist Parti aktivistleri, "Ne okuyacağımıza karar vermek yetkililerin işi değil" ve "İnternet bir hapishane değildir" yazılı pankartlarla nöbet tutmayı başardı. Bu durumlar istisna kalırken, diğer yerlerdeki yetkililer mitinglere izin vermeyi reddetti veya son dakikada engelledi. Ural Dağları'ndaki Perm şehrinde organizatörler 15 Mart gösterisi için izin aldı ancak başlamasına iki saat kala aktivistlere bölgede bir "potansiyel acil durum" olduğu ve alanın toplanmaya uygun olmadığı söylendi. Bazı insanlar yine de toplandı. 80 yaşındaki Viktor Gilin, "Vladimir Putin! Düşünce ve ifade özgürlüğünü, yani interneti geri vermeni talep ediyorum!" yazılı bir pankart açtı; hemen gözaltına alındı ve para cezasına çarptırıldı. Toplumsal huzursuzluğun diğer yansımaları ve gelecek beklentisi Novosibirsk'te bu ay planlanan bir Telegram yanlısı miting alanında 16 kişi gözaltına alındı. Aktivist Roman Malozyomov, o meydanda protesto için izne gerek olmamasına rağmen katılımcıların bölgeyi sözde bir "ağaç denetimi" için şeritle çevrilmiş bulduğunu söyledi. Malozyomov ve diğerleri birkaç saat sonra serbest bırakıldı. Malozyomov doğrudan Lenin Meydanı'na giderek, üzerinde Roskomnadzor logosunun çizili olduğu ve "bağlantıda kalmak" istediğini belirten bir tabela ile tek kişilik eylem yaptı. Bu hafta birkaç bölgedeki aktivistler 29 Mart'taki daha fazla miting için yetki başvurusunda bulundu ancak bazıları hızla reddedildi. Savaş karşıtı protestoların 2022'de sert bir şekilde bastırılmasından, siyasi davaların hızla artmasından ve muhalefeti kısıtlayan yasaların çoğalmasından bu yana mitingler nadir görülüyor. 2024 yılında asker eşlerinin Kremlin ve Savunma Bakanlığı önünde nöbet tutması ve Başkurdistan bölgesinde yerel bir aktivistin hapsedilmesini protesto etmek için 1.000'den fazla kişinin toplanması gibi küçük çaplı gösteriler devam etti. Sibirya'daki çiftçiler bu ay haksız buldukları hayvan itlafını protesto ederken, kuzeydeki Komi'de bir ağaç işleme fabrikası işçileri ödenmeyen ücretleri için toplandı. Ekim ayında Vladivostok'ta artan araç tescil ücretlerini protesto etmek için düzenlenen yetkili mitinge yüzlerce kişi katıldı. Tomsk'ta aktivist Anton Isakov, popüler oyun platformu Roblox'un engellenmesine ve hayvanlara eziyete karşı yetkili gösteriler organize etmeyi başardı. Isakov, yetkililer izin verirse "insanların hakkında konuşmak istediği" birçok konu nedeniyle hazır katılımcıların olduğunu belirtti. Novosibirskli aktivist Malozyomov, yüksek fatura maliyetleri gibi konulardaki küçük ve yetkili mitinglere genellikle izin verildiğini, çünkü "yetkililerin tansiyonun yükselmemesi için insanlara deşarj olma fırsatı vermeye çalıştığını" söyledi. Kaluga'da Konstantin Larionov ve diğer 41 kişi, Telegram ve WhatsApp kısıtlamalarının ifade özgürlüğü ve mahremiyet haklarını ihlal ettiğini savunarak Roskomnadzor ve diğer yetkililere dava açtı. Davacı sayısı 105'e ulaşsa da mahkeme yetkililerin lehine karar verdi. Larionov, "Belki biraz geri çekiliyoruz ama pes etmiyoruz" diyerek süreci Yüksek Mahkeme'ye taşımayı planlıyor. Şehir / Bölge Eylem Türü / Konu Yetkililerin Müdahalesi / Bahanesi Novosibirsk Telegram Yanlısı Miting Ağaç denetimi gerekçesiyle alanın kapatılması Perm İnternet Özgürlüğü Gösterisi Potansiyel acil durum ilanı Altay Bölgesi Komünist Parti Mitingi İddiaların gerçekle bağdaşmadığı gerekçesiyle ret Vladivostok Araç Tescil Ücretleri Protestosu Yetkilendirildi (Yüzlerce katılım) Moskova Roskomnadzor Protestosu Gözaltı ve cezai işlem [news_id:801882] [news_id:781354]
