Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, enflasyon gerçekleşmelerinin ışığında, temmuz ayında en düşük emekli aylığının 23 bin 620 TL seviyesinde olacağını öngördü. Erdursun, hükümetin tercihine bağlı olarak bu rakamın 24 bin veya 25 bin lira seviyesine tamamlanmasının da ihtimaller arasında bulunduğunu belirtti. TÜİK’in mayıs enflasyonunu açıklamasıyla SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ilk beş ayda yüzde 16,60 zamma hak kazandığını anımsatan Erdursun, Dünya Gazetesi’nde kalem aldığı yazıda emekli aylıklarına yönelik olası senaryoları inceledi. Erdursun, erken seçimin şifresinin temmuz ayı emekli zamlarında gizli olabileceğini belirttiği yazısında şunları aktardı: “TÜİK’in Mayıs ayı enflasyonunu açıklamasıyla birlikte milyonlarca emekli, memur ve memur emeklisinin Temmuz ayında alacağı artışın büyük bölümü netleşti. Artık gözler 3 Temmuz’da açıklanacak Haziran ayı enflasyon verisine çevrilmiş durumda. Ancak bu yıl Temmuz ayında açıklanacak maaş artışları yalnızca ekonomik açıdan değil, siyasi açıdan da büyük önem taşıyor. Çünkü Temmuz ayında emeklilere ve çalışanlara yönelik alınacak kararlar, önümüzdeki dönemde Türkiye’nin seçim takvimine ilişkin beklentileri de etkileyebilecek nitelikte görünüyor. Enflasyon farkı zam değil, kaybın telafisidir Öncelikle kamuoyunda sıkça yapılan bir yanlış değerlendirmeyi düzeltmek gerekiyor. Temmuz ayında emekli ve memurların maaşlarına yansıtılacak artışlar çoğu zaman “zam” olarak ifade edilse de gerçekte bunların önemli bölümü zam değil, enflasyon farkıdır. Enflasyon, fiyatların ortalama artış hızını ifade eder. Emekli ve memur Ocak ayında aldığı maaşla satın alabildiği ürün ve hizmetleri Şubat, Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında daha yüksek fiyatlarla satın almak zorunda kalır. Yani vatandaş enflasyonu altı ay boyunca yaşar. Maaşının satın alma gücü her ay biraz daha azalır. Altı aylık dönemin sonunda verilen enflasyon farkı ise yaşanmış fiyat artışlarının maaşlara yansıtılmasından ibarettir. Başka bir ifadeyle enflasyon farkı bir refah artışı sağlamaz. Sadece kaybedilen alım gücünün telafi edilmesini amaçlar. Ancak uygulamada enflasyon farkları maaşlara yansıtılmış olsa bile emeklilerin ve çalışanların yaşam maliyetlerindeki yükseliş tam anlamıyla karşılanamıyor. Bu nedenle milyonlarca emekli uzun süredir enflasyon farkının yanında seyyanen artış veya refah payı beklentisini dile getiriyor. Temmuz ayında hangi oranlar oluşabilir? Mayıs ayı itibarıyla ilk beş aylık kümülatif enflasyon yüzde 16,60 seviyesine ulaştı. Haziran ayında enflasyonun yüzde 1,30 seviyesinde gerçekleşeceği yönündeki beklentimiz doğrultusunda hesaplama yapıldığında altı aylık enflasyon yaklaşık yüzde 18,10 seviyesine ulaşabilir. Bu durumda; * SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin Temmuz artışı yaklaşık yüzde 18,10, * Memur ve memur emeklilerinin artışı ise yaklaşık yüzde 13,86 seviyesinde gerçekleşebilir. Buna göre; 20 bin lira emekli aylığı alan bir kişinin maaşı yaklaşık 23 bin 620 liraya, 30 bin lira emekli aylığı alan bir kişinin maaşı yaklaşık 35 bin 430 liraya, 50 bin lira emekli aylığı alan bir kişinin maaşı ise yaklaşık 59 bin 50 liraya yükselebilecektir. Memur ve memur emeklilerinin maaşları da yaklaşık yüzde 13,86’lık artış oranı doğrultusunda güncellenecektir. Asıl soru: Enflasyon farkının üzerine ne gelecek? Bugün milyonlarca kişinin beklediği konu aslında enflasyon farkının kaç puan olacağı değil. Asıl merak edilen soru, enflasyon farkının üzerine ilave bir düzenleme yapılıp yapılmayacağıdır. Emeklilere seyyanen artış verilecek mi? Seyyanen zam ya da refah payı uygulanacak mı? En düşük emekli aylığında ilave iyileştirme yapılacak mı? Asgari ücrete ara zam gündeme gelecek mi? İşte bu soruların yanıtı yalnızca ekonomik sonuçlar doğurmayacak. Siyasi sonuçları da beraberinde getirecek. Temmuz kararları siyasetin yönünü belirleyebilir. Şayet Temmuz ayında yalnızca yasal enflasyon farkları uygulanır ve bunun dışında herhangi bir iyileştirme yapılmazsa gözler büyük ölçüde 2027 yılı Ocak ayına çevrilecektir. Çünkü seçim ekonomilerinde gelir artırıcı düzenlemeler genellikle seçim takvimine yaklaşılan dönemlerde devreye alınmaktadır. Buna karşılık Temmuz ayında emeklilere seyyanen artış verilmesi, en düşük emekli aylığında ciddi bir iyileştirme yapılması ve asgari ücrete ara zam uygulanması halinde siyasi kulislerde erken veya baskın seçim ihtimalleri daha yüksek sesle konuşulmaya başlanabilir. Bu nedenle Temmuz ayında açıklanacak kararlar sadece maaşları değil, siyasetin yönünü de belirleyebilecek öneme sahiptir. En düşük emekli aylığında Meclis düzenlemesi gerekiyor Bir diğer önemli konu ise en düşük emekli aylığı, kamuoyunda sıkça karıştırılan bu konuda önemli bir ayrıntı bulunuyor. En düşük emekli aylığına enflasyon farkı otomatik olarak yansımıyor. Bunun için ayrıca Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Geçmiş yıllardaki uygulamalara bakıldığında bu düzenlemelerin çoğu zaman Temmuz ödeme dönemine yetişmediği görülüyor. Bu nedenle en düşük emekli aylığı alan vatandaşlar yeni maaşlarını genellikle Ağustos ayında almaya başlıyor ve Temmuz ayına ait farklar da sonradan ödeniyor. Mevcut hesaplamalara göre en düşük emekli aylığının yaklaşık 23 bin 620 lira seviyesine yükselmesi beklenebilir. Ancak hükümetin tercihine bağlı olarak bu rakamın 24 bin veya 25 bin lira seviyesine tamamlanması da ihtimaller arasında bulunuyor. Temmuz ayında sadece maaşlar değil, beklentiler de açıklanacak 3 Temmuz’da açıklanacak Haziran ayı enflasyonuyla birlikte altı aylık fark kesinleşecek. Ancak bu yıl milyonlarca emeklinin ve çalışanın beklediği tek şey enflasyon rakamı değil. Beklenen şey, hükümetin ekonomik tercihi kadar siyasi tercihinin de ortaya çıkması. Çünkü Temmuz ayında yalnızca enflasyon farkı verilmesi ile enflasyon farkının üzerine seyyanen artışların eklenmesi arasında sadece bütçesel değil, siyasi anlamda da önemli farklar bulunuyor. Bu nedenle Temmuz ayında açıklanacak kararlar, milyonların gelirini etkilerken aynı zamanda Türkiye’nin önümüzdeki dönemde izleyeceği siyasi rotaya ilişkin önemli ipuçları da verebilir. Belki de bu nedenle erken seçimin şifresi, bu kez Temmuz emekli zamlarında gizli olacak.” [news_id:880047]
