Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) blog sayfası Merkezin Güncesi'nde yayımlanan güncel analizde, hanehalkı enflasyon beklentilerinin küresel örneklerde olduğu gibi Türkiye'de de yapısal faktörler nedeniyle mevcut enflasyon rakamlarının ve diğer piyasa aktörlerinin tahminlerinin üzerinde seyrettiği vurgulanırken, para politikasındaki sıkı duruşun korunması ve enflasyondaki düşüşle beraber bu beklentilerin kademeli olarak iyileşeceği ifade edildi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesinde uzman kadrolarda bulunan Furkan Höçük ve Ahmet Bilal Kurtoğlu ile ekonomist Halil İbrahim Korkmaz tarafından kaleme alınan "Hanehalkı Enflasyon Beklentileri ve Hissedilen Enflasyon" başlıklı çalışma, bankanın resmi blog platformu Merkezin Güncesi aracılığıyla kamuoyuyla paylaşıldı. Enflasyon beklentilerinin, bireylerin tüketim ve tasarruf tercihlerinden portföy yönetimlerine ve fiyatlama eğilimlerine kadar pek çok kritik kanalı etkilemesi sebebiyle enflasyon dinamikleri üzerinde hayati bir role sahip olduğunun altı çizilen analizde, kurumun fiyat istikrarı ana hedefi doğrultusunda ekonomik paydaşların beklentilerini politika oluşturma süreçlerinde temel bir veri seti olarak değerlendirdiği belirtildi. Yazıda ayrıca, hanehalkı beklentilerinin şekillenme sürecinde hissedilen enflasyonun düzeyi, harcama sepetindeki baskın ürün grupları ve merkez bankası tarafından yürütülen iletişim stratejilerinin etkisi uluslararası örneklerle mukayeseli bir biçimde masaya yatırıldı. Hanehalkı ve piyasa beklentileri arasındaki farklar Düzenli aralıklarla paylaşılan Sektörel Enflasyon Beklentileri verilerinin profesyonel katılımcıların yanı sıra reel sektör temsilcileri ve hanehalkını da ihtiva ettiği anımsatılan analizde, geride kalan 10 yıllık sürece ilişkin anket verilerinin, hanehalkının 12 ay sonrası için öngördüğü enflasyonun gerçekleşen seviyelerin her zaman belirgin şekilde üzerinde kaldığını gösterdiği aktarıldı. Bu makasın, enflasyonun tek haneli rakamlarda seyrettiği dönemlerde dahi varlığını sürdürdüğü kaydedilirken, reel sektörün beklentilerinin manşet enflasyonla daha yüksek bir uyum gösterdiği, piyasa katılımcılarının ise dezenflasyon süreci beklentisiyle en düşük tahminleri sunduğu ifade edildi. Manşet enflasyondaki dalgalanmalara karşı en dirençli duruşu piyasa katılımcılarının sergilediği belirtilen çalışmada, 12 ay sonraki enflasyonu öngörme kapasitesi bakımından hanehalkının en yüksek hata payına sahip olduğu, beklentilerin düşük enflasyonlu yıllarda bile gerçekleşen rakamın ortalama 10 puan üzerinde şekillendiği, yüksek enflasyon dönemlerinde ise bu farkın daha da açıldığı dile getirildi. Küresel ölçekte hissedilen enflasyon etkisi Beklentilerdeki bu ayrışmanın sadece Türkiye'ye özgü olmadığı, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan pek çok ekonomide hanehalkı tahminlerinin profesyonel projeksiyonların çok üzerinde gerçekleştiği bilgisi verildi. Enflasyonun uzun süre yüzde 2 civarında kaldığı ülkelerde dahi hanehalkının yüzde 10'luk bir beklentiye sahip olmasının dikkat çekici olduğu belirtilirken, bu durumun temel nedeninin hissedilen enflasyon olduğu vurgulandı. Hissedilen enflasyon ile beklentilerin birbirine çok yakın seyretmesi, hanehalkının geleceğe dair öngörülerini oluştururken resmi rakamlardan ziyade kendi tecrübe ettiği fiyat artışlarını baz aldığını teyit etti. Analizde ayrıca, ülkelerin genel enflasyon seviyeleri değişse de hissedilen enflasyon ve beklentilerin yuvarlama etkisiyle genellikle yüzde 5 veya yüzde 10 gibi tam sayılarda kümelendiği tespiti paylaşıldı. Gıda, enerji ve kira beklentileri yukarı taşıyor Hanehalkının enflasyon algısını şekillendiren unsurlar arasında gıda ve enerji gibi rutin harcama kalemlerinin tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de ön planda olduğu, ancak Türkiye'deki tüketicilerin bu kalemlere karşı hassasiyetinin daha yüksek seyrettiği aktarıldı. Son dönemde bir miktar yavaşlama eğilimi gösterse de uzun süre manşet enflasyonun üzerinde kalan kira fiyatlarının da bu ayrışmayı besleyen en önemli etkenlerden biri olduğu belirtilen analizde, "Son dönemde gerilemekle birlikte uzun süredir manşet enflasyonun üzerinde seyreden kira enflasyonu bu ayrışmayı destekliyor. Sonuçlar gıda gibi sık tüketilen ürünler ve kira gibi harcama sepetinde önemli yer tutan kalemlerin hissedilen enflasyonun önemli belirleyicileri olduğunu ortaya koyuyor. Hissedilen enflasyonu en fazla etkileyen kalemlerdeki fiyat artışları ile manşet enflasyon arasındaki farkın açılması hanehalkı beklentilerini yukarı çekiyor. Hanehalkı beklentilerinin tahmin gücünün zayıflaması ise bu alandaki iletişimin etkin yapılmasının önemini ortaya koyuyor. Nitekim, merkez bankası hakkındaki bilgi ve farkındalığın enflasyon beklentileri ile anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu biliniyor. Bu noktada, hanehalklarının merkez bankaları hakkındaki bilgiyi nereden aldığına da bakmak gerekir." ifadeleri kullanıldı. İletişim stratejileri ve gelecek öngörüleri Vatandaşların ekonomik bilgiye ulaşma mecraları incelendiğinde, Türkiye'de televizyon ve radyonun yanı sıra sosyal medyanın oldukça güçlü bir konuma sahip olduğu tespiti yapıldı. Bu durumun TCMB'nin dezenflasyon sürecinde yürüttüğü çok kanallı iletişim faaliyetlerinin stratejik önemini artırdığı belirtilen analizin sonuç bölümünde şu değerlendirmelere yer verildi: "Özetle, hanehalkı enflasyon beklentileri dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de yapısal olarak mevcut enflasyonun ve diğer ekonomik aktörlerin beklentilerinin üzerinde seyrediyor. Bu farklılaşmanın temelinde ise hissedilen enflasyon yer alıyor. Türkiye’de gıda ve enerjinin yanında kira da hissedilen enflasyonu açıklamada öne çıkıyor. Bu görünüm altında, hanehalkı beklentilerinin seviyesinin yanı sıra eğilimi de önem kazanıyor. Para politikasındaki sıkı duruşun devamı ile düşecek enflasyon eşliğinde, hanehalkı beklentilerinin iyileşmeyi kademeli bir şekilde sürdürmesini bekliyoruz. Bu süreçte ekonominin tüm kesimleriyle etkin iletişimin sürdürülmesi de beklentilerdeki iyileşmenin istikrarlı şekilde devamı için önemini koruyor." [news_id:800220]
