Merkezi yönetim bütçesinde yılın ilk yarısında görülen iyileşmenin önemli ölçüde yatırım harcamalarındaki gerilemeden kaynaklandığını belirten TEPAV, harcama kompozisyonu ve mali şeffaflığın güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
TEPAV, Temmuz 2026 Kamu Maliyesi Değerlendirme Notu'nu paylaştı.
Rapora göre, 2026’nın ilk altı ayında merkezi yönetim bütçe açığı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,8 azalarak 943 milyar TL’ye geriledi. Faiz dışı fazla ise 131 milyar TL’den 521 milyar TL’ye yükseldi. Gelirlerdeki artışın harcamaların üzerinde gerçekleşmesi bütçe performansını destekledi.
Haziran itibarıyla 12 aylık kümülatif bütçe açığı 1,76 trilyon TL, faiz dışı fazla ise 646 milyar TL olarak hesaplandı.
Yatırım harcamaları geriledi
TEPAV, ilk altı ayda bütçe harcamalarının yüzde 32,7 arttığını, personel giderlerinin yüzde 43,4, mal ve hizmet alımlarının ise yüzde 44,8 yükseldiğini belirtti.
Buna karşın, deprem kaynaklı yeniden inşa ödeneklerindeki azalma ve harcama programının etkisiyle sermaye giderleri 173 milyar TL’den 116 milyar TL’ye geriledi. Aynı dönemde faiz ödemeleri yaklaşık 1,5 trilyon TL’ye ulaşarak yıllık bazda yüzde 31,7 arttı.
Vergi gelirleri arttı, ÖTV artışı sınırlı kaldı
Raporda, kayıt dışılıkla mücadele politikalarının katkısıyla vergi gelirlerinin ilk altı ayda yüzde 38,7 arttığı belirtildi.
Buna karşılık, ABD-İran savaşı sonrasında petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlamak amacıyla uygulanan eşel-mobil sistemi nedeniyle toplam ÖTV tahsilatındaki artış yüzde 8,5’te kaldı. Petrol ve doğal gaz ürünlerinden tahsil edilen ÖTV ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,1 geriledi.
Borç stoku için risk uyarısı
TEPAV, merkezi yönetim borç stokunun haziran itibarıyla 15 trilyon TL’ye yaklaştığını belirterek, borç stokunun milli gelire oranı düşük olsa da portföyün yalnızca yüzde 27’sinin TL cinsinden sabit faizli olmasının döviz kuru, faiz ve enflasyon şoklarına karşı kırılganlığı artırdığı değerlendirmesinde bulundu.
Raporda ayrıca, Türkiye Varlık Fonu, kamu-özel iş birliği projeleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve Hazine destekli kredi programlarından kaynaklanan koşullu yükümlülüklerin daha şeffaf raporlanması gerektiği vurgulandı.
Kaynaklar üretken alanlara yönlendirilmeli
TEPAV, maliye politikasının harcamaları azaltmaktan ziyade kaynakları üretken yatırımlara ve eşitsizliği azaltacak sosyal programlara yönlendirmesi gerektiğini belirtti. Raporda ayrıca kapsamlı vergi reformu, yapay zekâ destekli vergi denetimlerinin yaygınlaştırılması, mali şeffaflığın güçlendirilmesi ve mali kural çerçevesinin oluşturulması önerileri yer aldı.
