Türk çelik ihracatında pazar rotası Güney Amerika'ya kırıldı

Türk çelik ihracatında pazar dağılımı Avrupa Birliği'ndeki daralmaya rağmen diğer bölgelerdeki büyüme ile değişim gösterdi. Yılın ilk sekiz ayında Avrupa Birliği'ne yapılan satışlar yüzde 22 gerilerken, Güney Amerika pazarında yüzde 67 oranında bir yükseliş kaydedildi.

Türk çelik sektöründe toplam ihracat rakamları yukarı yönlü bir ivme sergilerken, satışların yöneldiği coğrafi bölgelerde belirgin farklılaşmalar gözleniyor.

Avrupa Birliği pazarında yılın ilk sekiz ayında yaşanan daralmaya karşılık, Güney Amerika bölgesinde güçlü bir büyüme performansı elde edildi.

Ağustos ayı verileri baz alındığında ise ABD, Mısır ve Yemen pazarlarında yüksek oranlı artışlar ön plana çıktı.

İhracat rakamlarında miktar ve değer bazlı değişimler

Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD) tarafından paylaşılan verilere göre, çelik ürünleri ihracatı ağustos ayında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla miktar bazında yüzde 8,1 oranında artarak 1,3 milyon ton seviyesine ulaştı.

Söz konusu dönemde ihracatın parasal değeri ise yüzde 12,7'lik yükselişle 930,3 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. Ocak-ağustos dönemini kapsayan sekiz aylık süreçte ise toplam ihracat miktarı yüzde 3,1 artışla 10,3 milyon tona, ihracat geliri ise yüzde 2,9 artışla 7 milyar dolara çıktı.

İhracatın genel seyrindeki artışa rağmen Türkiye'nin geleneksel ve en büyük pazarı konumundaki Avrupa Birliği'nde ters yönlü bir hareketlilik yaşandı.

TÇÜD Genel Sekreteri Veysel Yayan'ın paylaştığı bilgilere göre, yılın ilk sekiz ayında AB'ye yönelik çelik ihracatı yüzde 22 oranında geriledi. Avrupa Birliği, aynı dönem içerisinde Türk çelik ihracatının düşüş kaydettiği tek ana pazar olma özelliği taşıdı.

Güney Amerika'ya yapılan ihracat ise yüzde 67'lik artışla 849 bin tona yükselirken, dış ticaret dengesinde iyileşme kaydedildi. Geçen yılın ilk sekiz ayında yüzde 77 olan çelik ihracatının ithalatı karşılama oranı bu yıl yüzde 83 seviyesine ulaştı.

Alternatif pazarlardaki büyüme ve ülke bazlı performans

ISSB verileri doğrultusunda Türkiye'nin ABD'ye gerçekleştirdiği nihai çelik sevkiyatı, ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 954,7 oranında bir artış sergileyerek 107 bin tona yükseldi.

ABD pazarında Türk çelik ürünlerine yönelik antidamping ve telafi edici vergi uygulamaları ile yeni soruşturmalar devam etmesine rağmen, ağustos ayındaki genel nihai çelik sevkiyatında güçlü bir ivme yakalandı.

Mısır'a yapılan nihai çelik ihracatı yüzde 221,2 artarak 102 bin tona, Yemen'e yönelik sevkiyat ise yüzde 355,9 yükselişle 56 bin tona ulaştı. Birleşik Krallık pazarında ise yüzde 23,1'lik artışla 80 bin tonluk bir hacim gerçekleşti.

Avrupa coğrafyasında ise ülkeler arasında farklılaşan bir talep yapısı izleniyor. İtalya'ya yönelik nihai çelik ihracatı ağustosta yıllık bazda yüzde 26,5 azalarak 100 bin tona, Romanya'ya yapılan sevkiyat ise yüzde 16,5 gerileyerek 68 bin tona düştü.

İspanya pazarı ise yüzde 20,2'lik artış ve 81 bin tonluk hacimle bu ülkelerden ayrıştı. İspanya'daki yerli üretimin zayıf seyretmesi, Türk ürünlerine yönelik talebi destekleyen başlıca unsurlar arasında yer aldı.

Avrupa birliği kotası ve pazarı etkileyen faktörler

Avrupa Birliği bünyesinde 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren yeni çelik koruma sistemi, ihracat koşullarını daha sıkı bir zemine taşıdı.

Yeni düzenlemeyle birlikte AB'nin gümrüksüz çelik ithalat kotası yıllık 18,3 milyon tonla sınırlandırılırken, kotanın aşılması durumunda ithalata yüzde 50 oranında ek gümrük vergisi uygulanması kararlaştırıldı.

Yılın ilk sekiz ayındaki yüzde 22'lik gerileme sadece temmuzda başlayan kota uygulamasına dayanmıyor. Satışlardaki zayıflama yılın ilk yarısında da hissedilirken; Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, Avrupa'daki düşük talep, yüksek enerji maliyetleri ve artan korumacı önlemler ihracat performansını etkileyen diğer parametreler olarak sıralandı.