Ukrayna Türkiye'nin arabuluculuğunda liderler görüşmesi istiyor

Ukrayna Dışişleri Bakanı Antalya Diplomasi Forumu kapsamında Türkiye ile stratejik ortaklık süreçlerini ve bölgesel güvenlik dinamiklerini değerlendirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın arabuluculuğunda gerçekleşebilecek liderler zirvesine Ukrayna tarafının hazır olduğu belirtilirken ülkenin küresel bir güvenlik sağlayıcısı haline geldiği vurgulandı.

Antalya’nın Belek ilçesinde 17–19 Nisan tarihlerinde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu, 23 devlet ve hükümet başkanı, 13 cumhurbaşkanı yardımcısı ve başbakan yardımcısı ile çoğunluğu dışişleri bakanlarından oluşan 50 bakanı bir araya getirdi. Toplamda 150'den fazla ülke ve 75 uluslararası kuruluşun temsil edildiği etkinlik, bu yıl "Yarını Kurgulamak, Belirsizlikleri Yönetmek" temasıyla gerçekleştirildi. Ukrayna'yı temsilen foruma katılan Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Ukrinform'a verdiği mülakatta forumun temel sonuçlarını, Ukrayna'nın küresel konumunun güçlenmesini ve Türkiye ile olan stratejik ilişkilerin geleceğini değerlendirdi.

Savunma sanayii ve küresel konumlanışta yeni dönem

Uluslararası platformlardaki algının köklü bir değişim geçirdiğini vurgulayan Dışişleri Bakanı Sybiha, şu ifadeleri kullandı: "Ukrayna artık net bir şekilde farklı algılanıyor. Konumlanmamız evrildi; çok daha aktif ve kendi kararlarını veren bir oyuncu haline geldik. Bu kez, daha önce Ukrayna'yı hiç radarına almamış ortaklardan bile benzeri görülmemiş sayıda toplantı talebi ve iş birliği teklifi aldım. Bu, kapasitemizin tanınması ve izlediğimiz proaktif politikanın doğrudan bir sonucudur. Ülkemizin karşı karşıya olduğu zorluklara rağmen, başta Orta Doğu olmak üzere kilit bölgelerdeki varlığımızı genişletme iradesini ve kapasitesini sergilemeye devam ediyoruz. Giderek daha fazla bir güvenlik sağlayıcısı olarak görülüyoruz ve bu durum büyük değer görüyor. Türkiye ve Orta Doğu gibi bölgelerde güç saygı uyandırır. Geçen yılki Antalya Forumu ile kıyaslandığında, Ukrayna'nın açıkça güçlendiği görülüyor ve bu durum geniş çapta kabul ediliyor. Savaş halindeki bir ülkenin dışişleri bakanı olarak bu durum benim için ortaklıklar kurma ve genişletme fırsatları yaratıyor. Çok taraflı herhangi bir platformda bu kadar yoğun bir toplantı talebi aldığımı hatırlamıyorum. Hatta şu anda Ukrayna'nın dikkatini çekmek ve bizimle iş birliğinin sunduğu fırsatlar için bir rekabet söz konusu. Ukrayna giderek daha cazip bir ortak haline gelerek karşılıklı yarar sağlayan iş birliklerine olanak tanıyor ve bu da ülkemizi güçlendiriyor."

Savunma sanayii alanında Türkiye'nin yerlilik oranını örnek aldıklarını belirten Sybiha, ordunun ihtiyaçlarının %40'ından fazlasının yerli üretimle karşılandığını dile getirdi. Sybiha, sürece dair şu detayları paylaştı: "Bu kesinlikle hedeflememiz gereken bir ölçüttür. Ordumuzun ihtiyaçlarının %40'ından fazlasını halihazırda yerli üretimle karşılıyoruz. Ancak güçlü ve dirençli bir devlet olmak, kritik tedariklerdeki bağımlılığı ortadan kaldırmak istiyorsak kapasitemizi önemli ölçüde ölçeklendirmeliyiz. Bu, Ukrayna Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen bir görevdir: maksimum ölçeklendirme. Bu, dış boyutta aktörlük ve güçlü bir konumlandırma ile ilgilidir. İçeride ise ekonomik büyümenin hem tetikleyicisi hem de itici gücü işlevi görüyor. Savunma sektörü sürekli olarak diğer endüstrileri ileriye çeker; güçlü bir çarpan etkisine sahiptir. Birçok ülke, ekonomik modellerini sağlam bir savunma sanayii temeli üzerine inşa etti. Ukrayna da bu yolu izleyecek. Aynı zamanda Rusya'nın saldırganlığından, özellikle bağımlılık riskleri ve kritik tedariklerdeki gecikmeler konusunda net dersler çıkardık. Bunun bir daha yaşanmasına izin verilemez. Özellikle hava savunma sistemleri, topçu mühimmatı, sevk yakıtları ve patlayıcılar gibi temel silah kategorilerinde daha fazla kendi kendine yeterlilik esastır. Ukrayna daha bağımsız hale gelmelidir. Bunu başaracak kurumsal temele, uzmanlığa ve kapasiteye sahibiz. Halihazırda önemli bir payı yurt içinde üretiyoruz. Bugün 200'den fazla şirket çeşitli tipte dronlar üretiyor. Bu, rekabeti ve yenilikçiliği de körükleyen gerçek bir patlamadır. En önemlisi, bu şirketler ürünlerini doğrudan savaş alanında test edebiliyorlar. Ortaklarımız bunun kanıtlanmış, yüksek kaliteli çözümler anlamına geldiğini anlıyorlar. Bu, Ukrayna için belirgin bir jeopolitik avantajdır."

Türkiye ile stratejik ortaklık ve barış diplomasisi

Türkiye ile savunma ve diplomasi projelerinde birbirini tamamlayan iki güç olduklarını ifade eden Sybiha, iş birliğinin derinliğini şu sözlerle aktardı: "Türkiye, Ukrayna'nın stratejik ortağı ve Karadeniz komşusu olarak diplomatik ilişkilerimizde şüphesiz özel bir yere sahip. Bölgede ortak zorluklarla karşı karşıyayız. Türkiye ile birlikte Ukrayna'nın, Rusya'nın Karadeniz'deki deniz varlığı hakimiyetini dengelemek için benzersiz bir konuma sahip olduğuna inanıyorum. Türkiye bir NATO üyesidir ve dünyanın en güçlü silahlı kuvvetlerinden birine sahiptir. Bugün Ukrayna da sadece Avrupa'da değil, en güçlü ordular arasında yer alıyor. Bu, gerçekten yakın bir iş birliği için sağlam bir temel oluşturuyor. Önemli olan, ülkelerimizin rakip değil, savunma sektörü de dahil olmak üzere birbirini tamamlayıcı olmasıdır. Bazı alanlarda Ukrayna ileri pozisyonlara sahip; diğerlerinde ise Türkiye ile iş birliği ve destek esastır. Her durumda bu, sadece dinamik bir bugüne değil, aynı zamanda önemli bir gelecek potansiyeline dayanan karşılıklı yarar sağlayan bir ortaklıktır. Türkiye'nin bölgesel rolü ve Ukrayna'nın artan stratejik ağırlığı göz önüne alındığında, Türkiye ile ittifak temelli iş birliğinin geliştirilmesini güçlü bir şekilde destekliyorum. Bu durum aynı zamanda Ukrayna-Türkiye-Suriye üçlü çerçevesi gibi yeni angajman formatlarının başlatılmasına da olanak sağlıyor."

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın barış müzakerelerindeki rolüne değinen Sybiha, şu değerlendirmelerde bulundu: "Bunu bir 'kayma' olarak nitelendirmezdim. Aksine bu, Türkiye'nin gerçekten benzersiz diplomatik sonuçlar elde etme yeteneği göz önüne alındığında, meşru ve köklü rolünü yansıtmaktadır. Bu bir nezaket ifadesi değil; burada büyükelçi olarak görev yaptım ve Türk diplomasisinin hem resmi hem de perde arkasında nasıl işlediğini ilk elden biliyorum. Son derece etkilidir. Türkiye'nin de Rus saldırganlığını sona erdirmede çıkarı olduğu düşünüldüğünde, bu potansiyel tanınmalı ve değerlendirilmelidir. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Trump'ın olası katılımıyla Cumhurbaşkanı Zelenski ile Putin arasında bir görüşme organize etme olasılığını araştırmak için Türkiye'ye başvurduk. Ukrayna böyle bir görüşmeye hazırdır. Şu anki tek engel Putin'in bundan kaçınmasıdır. Bu savaşı sona erdirmeye kararlıyız ve somut, uygulanabilir önerilerimiz var. Barış sürecini hızlandırmada Türkiye'nin anlamlı bir rol oynamasını bekliyoruz."

Afrika kıtası ve küresel güney ile yeni açılımlar

Afrika ülkeleriyle tarım, teknoloji ve güvenlik gibi pek çok alanda görüşmeler yaptıklarını bildiren Sybiha, Rusya'nın bu kıtadaki faaliyetlerine ilişkin şu bilgileri paylaştı: "Bu alanlar arasında tarım, Afrika pazarlarının Ukrayna ürünlerine açılması, ayrıca BT, sağlık, eğitim ve güvenlik alanlarındaki iş birlikleri yer alıyor. Bazı ülkeler aynı zamanda Ukrayna endüstrisi ve ekonomisi için gerekli olan kritik kaynaklara sahip. Bunların hepsi ayrıntılı olarak tartışıldı. Antalya Forumu'nda Afrikalı mevkidaşlarımla ondan fazla toplantı yaptım ve her durumda net bir iş birliği potansiyeli belirledik. Bu angajmanın genişlemeye devam edeceğinden eminim. Afrikalı meslektaşlarımın her biriyle Rusya'nın kıtada paralı asker toplama konusunu da gündeme getirdim. Öfkeliler. Farklı yaklaşımlar gerektiğini kabul ederek bu alımları durdurmanın yollarını araştırıyoruz. Ortaklarımız, Rusya'nın Afrikalıları sözde 'et kıyma makinesi saldırılarında' kullanmasına karşı koyma çabaları nedeniyle Ukrayna'ya minnettar. Elimizde, Rusya tarafında savaşan ve şu anda gözaltımızda bulunan, aralarında Afrika ülkeden bireylerin de bulunduğu 300'den fazla yabancı uyruklunun olduğunu doğrulayan istihbarat var. Ağır savaş kayıplarıyla karşı karşıya kalan Rusya, genişletilmiş işe alımlar yoluyla bunu telafi etmeye çalışıyor. Bu nedenle bu konu, Afrikalı mevkidaşlarımla yaptığım görüşmelerde kilit bir başlıktı."