Güneydoğu Anadolu'nun toplam 12 milyar dolarlık dış satımı içerisinde yüzde 29,7 pay alarak zirvede yer alan hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörü, 2025 yılında ihracatını bir önceki döneme göre yüzde 3,6 yükselterek 3,6 milyar dolar seviyesine ulaştırdı. Güneydoğu Anadolu'nun 12 milyar dolara ulaşan toplam ihracatı içindeki yüzde 29,7’lik payı ile ihracat liderliğini elinde bulunduran hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörünün ihracatı 2025 yılında yüzde 3,6 artışla 3,6 milyar dolar oldu İhracat miktarının tonaj bazında yüzde 5,1 oranında bir gerileme kaydederek 4,2 milyon tona düştüğü bu süreçte, miktarı 1 milyon ton barajını aşan makarna sevkiyatından 613,6 milyon dolar tutarında bir gelir sağlandı. Küresel ölçekte rafine ayçiçek yağı ticaretinin en kritik duraklarından biri konumunda bulunan bölgede, söz konusu ürünün ihracatı yüzde 18,1 oranında bir artış sergileyerek 607,5 milyon dolara ulaştı. Güneydoğu Anadolu'nun Türkiye genelindeki toplam makarna ihracatı içindeki ağırlığı yüzde 67,2 olarak kayıtlara geçerken, ayçiçek yağı ihracatındaki payı ise yüzde 56,4 düzeyinde gerçekleşti. Türkiye'nin Orta Doğu coğrafyasına gerçekleştirdiği yaklaşık 4 milyar dolarlık hububat ihracatının yüzde 40'ından fazlası Güneydoğu üzerinden yapılırken, Afrika kıtasına yönelik 2,9 milyar dolarlık sektör ihracatı içerisinde bölgenin payı yüzde 37,2'ye kadar çıktı. Güneydoğu'da ticaret jeopolitik gelişmelerle birlikte şekilleniyor Yerküre genelinde tırmanan jeopolitik riskler, iklimsel değişimlerden kaynaklanan arz dalgalanmaları ve lojistik zincirlerde gözlemlenen hassasiyetlerin gıda ürünlerini ulusal bir güvenlik meselesi haline getirdiğine vurgu yapan Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, 2025 yılına dair verileri şu cümlelerle yorumladı: "Uluslararası yeni dengeler, fiyat istikrarını ve pazar sürekliliğini aynı anda yönetebilen ülkeleri öne çıkarırken; Türkiye üretim kapasitesi, coğrafi konumu ve güçlü sanayi altyapısıyla bu dönüşümün önemli aktörlerinden biri hâline geliyor. Şirket kârlılıklarını baskılayan finansman maliyetleri, kurdaki dezavantajlar ve küresel talepteki dalgalanmalar, ihracatçılarımızı kısa vadeli hacim hedeflerinin ötesine geçen, daha dayanıklı, daha çeşitlendirilmiş ve katma değer odaklı bir rekabet anlayışına yöneltiyor. Bu çerçevede hububat sektörü; üretim ölçeği, sürekliliği ve sanayiyle kurduğu güçlü entegrasyon sayesinde Türkiye ekonomisi açısından stratejik bir denge unsuru olma niteliğini sürdürüyor. Nitekim sektörümüz, 2025 yılında yüzde 29,7’lik payla GAİB bünyesindeki lider konumunu koruyarak bu dinamizmi somut verilerle ortaya koydu. Elbette Güneydoğu Anadolu’nun ticaret yolları üzerindeki özel konumu nedeniyle, ihracatımızın yalnızca küresel talep koşullarıyla değil, yakın coğrafyada yaşanan jeopolitik gelişmelerle birlikte şekillendiğini unutmamak lazım. TİM Suriye Masası olarak, Suriye’deki rejim değişikliği sonrasında hızlanan ikili ticaretin kurumsal ve sürdürülebilir bir zemine oturması için önemli adımlar attık, tüm sektörlerimize fayda sağlayacak çalışmalar yaptık. İki ülke arasında normalleşen ilişkilerden en fazla fayda sağlayan alanlardan birinin hububat sektörü olması, sektörün stratejik rolünü bir kez daha teyit eden bir gelişme oldu." En büyük 30 pazarımızın 20'sinde iki ve üç haneli artışlar sağladık Güneydoğu Anadolu bölgesinin yalnızca Türkiye sınırları içinde değil, dünya genelinde de mühim bir gıda ticaret üssü haline geldiğinin altını çizen Kadooğlu, açıklamalarına şu detayları ekleyerek devam etti: "Güneydoğu Anadolu’dan 1 milyon ton makarna ihracatı gerçekleştirdiğimiz 2025 yılında hem makarna hem de ayçiçek yağında 600 milyon doların üzerinde gelirler elde ettik. Bölgemizin Türkiye toplam makarna ihracatındaki payını yüzde 67,2’ye, ayçiçek yağı ihracatındaki payını ise yüzde 56,4’e yükselttik. Irak pazarında yaşanan iç gelişmelere bağlı olarak yaklaşık 200 milyon dolara karşılık gelen ve yüzde 16,8’lik bir kayıp yaşanmasına rağmen; Suriye, ABD, Cibuti ve Gana başta olmak üzere diğer ilk beş pazardan yaklaşık 300 milyon dolarlık ilave gelirle bu açığı telafi ettik ve en büyük 30 pazarımızın 20’sinde yüzdesel olarak iki ve üç haneli artışlar sağladık. Çikolata ve kakao içeren ürünlerde yüzde 31,7, diğer pastacılık ürünlerinde yüzde 44,6’ya ulaşan birim fiyat artışları, Güneydoğu’nun yalnızca hacimle değil, katma değerle büyüyen bir ihracat yapısına kalıcı biçimde yöneldiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde bu yapıyı daha da güçlendirerek, bölgemizi küresel gıda ticaretinde istikrarın ve sürdürülebilir büyümenin merkezlerinden biri hâline getirmeyi hedefliyoruz."
