İTO Başkanı Avdagiç: Türkiye kendi yapay zekasını geliştirmeli

İTO Başkanı Şekib Avdagiç yapay zekada teknolojik bağımsızlığın bir beka meselesi olduğunu vurguladı. Küresel ambargo riskine karşı Türkiye'nin kendi yapay zeka modellerini, çiplerini ve robotik teknolojilerini geliştirmesi gerektiğini belirten Avdagiç "Yapay Zeka Vatanı" konseptini gündeme taşıdı.

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, yapay zeka teknolojilerinde dışa bağımlılığın gelecekte küresel bir ambargo tehdidine dönüşebileceği uyarısını paylaştı. Yapay zeka yarışının sadece yazılım ve algoritmalardan ibaret olmadığını dile getiren Avdagiç, bu sürecin arka planında çip, GPU, veri merkezi, enerji sistemleri, soğutma teknolojileri, robotik ve ileri malzemeler gibi çok geniş bir teknolojik altyapının yer aldığını kaydetti.

Yapay zeka modellerinin küresel ambargo tehdidine dönüşme riski

Dünya ile rekabet edebilecek üstün yapay zeka modellerinin geliştirilmesinin yanı sıra bu modelleri çalıştıracak veri merkezi altyapılarının kurulmasının önemine değinen Avdagiç, "Çünkü çok açık ki yapay zeka modelleri küresel ambargo tehdidine dönüşüyor." dedi. Küresel rekabetin yeni engeller doğurabileceğini belirten Avdagiç, ChatGPT-6 Astra ve Claude Fable 5.1 gibi modellerin Yapay Genel Zekayı (AGI) oluşturacak sonraki aşamalarının ülkelere kullandırılmasının gümrük tarifelerine benzer yeni şartlara bağlanabileceğini ifade etti. Bazı ülkelerin kritik yapay zeka teknolojilerini diğer ülkelere hiç kullandırmama ihtimali üzerinde duran Avdagiç, "Yapay zeka modelleri, çok uzak olmayan bir gelecekte ekonomilere yönelik küresel ambargo tehdidi haline dönüşebilir. Gümrük tarife engelleri gibi yapay zeka duvarlarıyla karşılaşmamak için Türkiye'nin yapay zeka bağımsızlığını ilan edecek kendi yapay zeka teknolojimizi geliştirmeliyiz." sözlerini kullandı.

Türkiye'nin yapay zeka vatanı vizyonu ve stratejik hedefler

Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde'ın Avrupa'nın ABD teknolojilerine bağımlılığına dair uyarılarını hatırlatan Avdagiç, Lagarde'ın "ABD'nin yapay zeka patlamasını Avrupa parasıyla finanse etmemeliyiz" ifadesinin Türkiye için de değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Türkiye'nin sadece teknoloji tüketicisi olmaması gerektiğini vurgulayan Avdagiç, "Türkiye yapay zeka bağımsızlığını ilan etmek için kendi yapay zeka teknolojilerini üreten bir aşamaya geçmelidir. Bir başka deyişle Türkiye kendi 'yapay zeka vatanını' geliştirmeli. Mavi Vatan ve Siber Vatan konseptlerinin yanına 'Yapay Zeka Vatan'ı, 'AI Vatan'ı eklemeliyiz. Amerikan yapay zekasını ithal etmemiz yeni bir bağımlılık sürecinin başlamasıdır. Kendi yapay zeka modellerimizi ve robotik teknolojilerimizi geliştirmeyi, tıpkı savunma sanayisinde olduğu gibi bir beka meselesi görmek mecburiyetindeyiz." açıklamasında bulundu.

Yapay zeka eylem planı ve 2030 hedefleri

2030 vizyonu çerçevesinde Türkiye'nin teknolojiyi tüketen değil şekillendiren bir ülke olması gerektiğini belirten Avdagiç, Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nı (2026-2030) son derece kıymetli bulduklarını ifade etti. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalara iş dünyası olarak her türlü katkıyı sunmaya hazır olduklarını kaydeden Avdagiç, yapay zekanın Türkiye'nin yeniden sanayileşmesinin merkezinde konumlanması gerektiğini anlattı. Teknoparklarda faaliyet gösteren girişimlerin küresel ölçeğe taşınması hedefini desteklediklerini belirten Avdagiç, "Yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi ve iki yıl içinde 5 milyon kişiye yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilmesi hedefleniyor. Bunların hepsi çok değerli. Kendi modellerimizi, kendi yazılımlarımızı, kendi çip tasarımlarımızı, kendi robotlarımızı ve kendi yapay zeka uygulamalarımızı geliştirmeliyiz. Savunmada, kamuda, finansta, sağlıkta ve diğer kritik alanlarda stratejik bağımsızlığa sahip olmamız gerekiyor. Çünkü teknoloji üretmek kadar teknolojinin kurallarını belirlemek de önemlidir." dedi.

Savunma sanayisindeki birikimin tarım, lojistik ve sağlık gibi alanlara aktarılmasının büyük bir fırsat alanı yarattığına dikkat çeken Avdagiç, yapay zeka yarışında enerji arzının kritik rol oynadığını ekledi. Yapay zekanın "petrolünün" elektrik olduğunu ifade eden Avdagiç, yüksek hesaplama gücünü sürdürülebilir enerjiyle sağlayan ülkelerin avantaj kazanacağını dile getirdi.