Sardes antik kenti kazılarında Lidya kültürünün izlerini taşıyan 2 bin 500 yıllık anıtsal bir erkek heykeli gün yüzüne çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinesinde yürütülen çalışmalarda bulunan 2,2 metre boyundaki mermer eserin, Roma döneminde kaldırım taşı olarak kullanılması sayesinde detaylarını bugüne kadar koruduğu belirlendi.
Manisa'nın Salihli ilçesinde yer alan Sardes Antik Kenti'nde devam eden arkeolojik kazılar, Anadolu tarihine ışık tutacak önemli bir keşfe ev sahipliği yaptı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü denetiminde gerçekleştirilen çalışmalarda, ayakta duran genç bir erkeği tasvir eden, MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına tarihlendirilen anıtsal bir mermer heykel bulundu. İki büyük parça halinde gün ışığına çıkarılan eserin, yaklaşık 2 bin 500 yaşında olduğu ve devasa boyutlarıyla döneminin nadir heykeltıraşlık örnekleri arasında yer aldığı kaydedildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda keşfe dair şu bilgileri verdi: "Sardes'te Anadolu arkeolojisine ışık tutacak eşsiz bir keşif. Manisa'daki Sardes Antik Kenti'nde yürütülen kazılarda, MÖ 5. yüzyılın ilk yarısına tarihlendirilen yaklaşık 2 bin 500 yıllık genç erkek heykelini gün yüzüne çıkardık. 2,2 metre yüksekliğindeki mermer heykel, anıtsal boyutu, iyi korunmuş yapısı ve dikkat çekici ayrıntılarıyla dönemin heykeltıraşlık sanatının nadir örnekleri arasında yer alıyor. Roma Dönemi'nde sütunlu caddenin döşemesinde devşirme taş olarak kullanılan eser, yüzü aşağıya bakacak şekilde yerleştirilmesi sayesinde yüzyıllar boyunca önemli ölçüde korunmuş. Üzerindeki alışılmadık giysi detayları ise Lidya kültürünün izlerini taşıyor. Elinde bir meyve tuttuğu görülen heykel dönemin Sardes'teki yaşamı, inanç dünyasını ve kültürel etkileşimi anlamamıza katkı sağlayacak önemli veriler sunuyor. Titizlikle yürütülecek bilimsel inceleme ve konservasyon çalışmalarında, eserin yüzeyinde günümüze ulaşmış olabilecek boya izleri de araştırılacak. Çalışmaların tamamlanmasının ardından bu nadide eser Manisa Müzemizde ziyaretçilerle buluşacak."
Heykelin teknik özellikleri ve arkeolojik veriler
| Özellik | Detay |
|---|---|
| Yükseklik | 2,2 metre |
| Dönem | MÖ 470-450 (MÖ 5. yüzyılın ilk yarısı) |
| Malzeme | Mermer |
| Bulunma Durumu | İki büyük ana parça (Ayaklar ve bazı küçük parçalar eksik) |
| Kullanım Alanı | Roma Dönemi sütunlu cadde döşemesi (Devşirme taş) |
Bakanlık tarafından yapılan detaylı açıklamada, insan boyutlarını aşan ölçüleriyle dikkat çeken eserin, Roma döneminde kentin girişindeki sütunlu caddede yer kaplaması olarak kullanıldığı ifade edildi. Yüzü yere bakacak şekilde döşemeye yerleştirilmiş olması, heykelin yüz hatlarının ve ince anatomik detaylarının dış etkenlerden korunarak günümüze kadar ulaşmasını sağlayan en önemli faktör olarak değerlendiriliyor. Uzman ekiplerin titiz çalışmalarıyla bulunduğu noktadan güvenli bir şekilde kaldırılan eser, laboratuvar ortamına nakledildi.
Lidya kültürü ve kıyafet geleneklerine dair ipuçları
Heykelin görsel özellikleri incelendiğinde, dik duruşu ve uzun saç yapısıyla MÖ 6. yüzyılın arkaik geleneklerini anımsattığı, ancak ellerindeki anatomik ayrıntılar ve yüz hatlarıyla MÖ 5. yüzyılın erken klasik dönemine ait olduğu görülüyor. Genç erkeğin üzerinde kalın bir himation ve ince bir chiton yer alırken, bunların altında yatay çizgiler barındıran farklı bir giysinin daha bulunması bilim dünyasının dikkatini çekiyor. Anadolu ve Yunanistan coğrafyasındaki çağdaşlarında rastlanmayan bu giyim tarzı, heykelin yerel Lidya kültürüne özgü bağlarını kuvvetli bir şekilde ortaya koyuyor.
Bilimsel konservasyon süreci ve sergileme planı
Genç erkeğin sağ elinde bir tanrıya ya da tanrıçaya sunulmak üzere tuttuğu meyvenin ayva olabileceği tahmin ediliyor. Eserin yapıldığı dönem olan MÖ 5. yüzyıl başlarında Sardes, Ahameniş Pers İmparatorluğu'nun batı eyalet başkenti konumundaydı. Antik çağda mermer heykellerin genellikle renkli olduğu gerçeğinden hareketle, konservasyon ekibi heykelin üzerindeki sert birikinti tabakasının altında kalmış olabilecek orijinal pigmentleri araştıracak. Antik polikromi uzmanlarının katılımıyla yürütülecek temizlik ve restorasyon sürecinin ardından anıtsal eser, Manisa Müzesi'nde kalıcı olarak sergilenmeye başlanacak.
