Türkiye genelindeki gümrük noktalarının çağdaş standartlara ulaştırılması ve altyapılarının yenilenmesi amacıyla bu sene için 4,9 milyar liralık dev bir bütçe tahsis edilirken, Suriye sınırındaki kapıların modernizasyonuna yönelik projeler öncelik kazandı. Ticaret Bakanlığı verilerine dayanarak yapılan incelemelere göre, gümrük geçişlerinin ileri teknoloji sistemleriyle entegre edilmesi ve fiziksel koşulların her açıdan sağlıklı bir yapıya kavuşturulması için geniş çaplı bir faaliyet yürütülüyor. Bu doğrultuda 2026 Yılı Yatırım Programı hedefleri çerçevesinde, gümrük birimlerine yönelik yürütülen projeler için bu yıl toplamda 4 milyar 924 milyon lira tutarında ödenek sağlandı. Ayrılan bu kaynağın 1 milyar 848 milyon 415 bin liralık kısmı hali hazırda süren çalışmalara aktarılırken, 35 milyon 381 bin lirası ise etüt aşamasındaki projeler için ayrıldı. Program dahilindeki yepyeni projeler için ise 3 milyar 40 milyon 203 bin 990 liralık bir finansman desteği planlandı. Gümrüklerin verimliliği ve denetim kapasitesi artıyor Gümrük sahalarındaki yenileme ve modernizasyon yatırımlarına ağırlık verilmesiyle birlikte, yoğunlaşan yolcu trafiği ve araç geçişlerine kesintisiz bir şekilde cevap verilebilmesi, Türkiye'nin dış ticaretteki cazibesinin yükseltilmesi ve ihracat operasyonlarının çok daha süratli, etkin ve verimli bir zemine oturtulması amaçlanıyor. Lojistik süreçlerin ve gümrükleme işlemlerinin iyileştirilmesi hedeflenirken, teknolojik donanımların güçlendirilmesi sayesinde denetim mekanizmalarının hız kazanması, veri odaklı risk analizlerinin çok daha işlevsel hale gelmesi ve sahalardaki güvenlik seviyesinin yukarı çekilmesi bekleniyor. Bu yatırımlar aynı zamanda yasa dışı ticaretle mücadelede kritik başarıların kapısını aralıyor. Modernize edilen tesisler ve birbirine entegre edilen güvenlik donanımları, sadece rutin eşya kaçakçılığının önüne geçmekle kalmıyor; uyuşturucu sevkiyatı, silah ticareti, akaryakıt kaçakçılığı, tarihi eser kaçakçılığı ve organize suç örgütlerinin faaliyetlerine karşı da ciddi bir caydırıcılık oluşturuyor. Yerli tarama sistemleri gümrüklerde yaygınlaşıyor Gümrük alanlarının teknolojik kapasitesini artırmak amacıyla hayata geçirilen Milli Tarama Sistemleri (MİLTAR) Projesi sayesinde, yeni nesil yüksek teknolojiye sahip cihazların tamamen yerli ve milli imkanlar kullanılarak üretilmesi ve bu alanda dışa olan bağımlılığın minimize edilmesi planlandı. Bu strateji kapsamında 2022 senesinden bu yana toplamda 16 farklı sistem Kapıkule, Habur, Cilvegözü, Gürbulak ve Öncüpınar gibi kritik kara sınır kapıları ile işlem hacminin en yoğun olduğu Mersin, Ambarlı ve Samsun limanlarında devreye alınarak kullanılmaya başlandı. Mevcut durumda kullanımda olan ve ekonomik ömrünü tamamlamak üzere olan eski araç ve konteyner tarama ünitelerinin de bu yıl içinde MİLTAR teknolojisiyle değiştirilmesi hedefleniyor. Fiziksel iyileştirme çalışmaları kapsamında ise saha genişletme işlemleri, modern hizmet binalarının inşası ve eşyaların daha hijyenik ve güvenli koşullarda denetlenebilmesi için muayene peronları ile arama hangarları gibi yapılar inşa ediliyor. Ek olarak gümrük sahaları, gelişmiş kapalı devre kamera sistemleri, x-ray cihazları, plaka tanıma teknolojileri ve araç altı görüntüleme donanımlarıyla tam donanımlı hale getiriliyor. Suriye sınır hattında geniş kapsamlı yenileme hamlesi Projeler kapsamında pek çok gümrük noktasında altyapı güçlendirme ve kapasite artırım çalışmalarında ciddi mesafe katedildi. Özellikle Suriye'deki yönetimsel değişimlerin ardından bölgede istikrarın sağlanması ve yeniden inşa sürecinin başlamasıyla birlikte sınır geçişlerindeki hareketliliğin ivme kazanacağı öngörülüyor. İki komşu ülke arasındaki gümrük noktaları, sadece birer geçiş güzergahı değil, aynı zamanda ekonomik kalkınma, insani yardımların ulaştırılması ve bölgesel güvenliğin korunması açısından stratejik birer unsur olarak değerlendiriliyor. 2026 yılına gelindiğinde Suriye'deki gelişmelerin ticari ilişkilere yansıyacağı düşünülerek, bu bölgedeki 7 ayrı gümrük kapısında modernizasyon hamlesi tamamlandı. Mardin'de bulunan ve 2011 yılında inşası biten Nusaybin Gümrük Kapısı, Suriye tarafında Kamışlı bölgesinde bir kapı faaliyete geçtiği anda tam kapasite çalışabilecek donanıma sahip durumda bekletiliyor. Cilvegözü'nde yolcu ve tır trafiğini birbirinden ayıracak yeni bir düzenleme üzerinde çalışılırken, Karkamış ve Zeytindalı kapılarında kalıcı tesislerin inşası sürüyor. Çobanbey'de yolcu salonları bitirilirken, Öncüpınar'da hizmet binalarının yenilenmesi gündemde yer alıyor. Uzun süre hizmet dışı kalan Yayladağı Kapısı'nın modern tesislere kavuşması ve Akçakale'nin kapasitesinin artırılması için de gün sayılıyor. Komşu ülkelerle yeni kapılar ve modernizasyon projeleri Türkiye'nin diğer sınır komşularıyla olan ticaretini güçlendirmek adına farklı noktalarda da çalışmalar tüm hızıyla devam ediyor. İran sınırındaki Gürbulak Gümrük Kapısı'nın inşaat süreci geçtiğimiz yıl noktalanırken, tesisin resmi açılışının bu sene içinde yapılması planlanıyor. Üzümlü Gümrük Kapısı için ise ihale aşamaları tamamlanarak yapım sürecine geçildi. Zengezur Koridoru'nun hayata geçmesiyle birlikte stratejik önemi artacak olan Dilucu Gümrük Kapısı'nda kapasite genişletme faaliyetleri sürerken, Ermenistan ile yürütülen normalleşme adımları kapsamında Alican Gümrük Kapısı'nda geçici ünitelerin kurulması hedefleniyor. Van'ın Başkale bölgesinde yer alacak Gelincik Gümrük Kapısı için ise İran makamlarıyla konum konusunda mutabakata varılmış durumda olup, resmi kararın ardından projelendirme safhasına geçilmesi bekleniyor.
