Veri merkezleri için alarm: Yapay zekâ büyürken elektrik ve su krizi büyüyor

Yapay zekâ teknolojisinin temel taşı olan veri merkezleri, enerji tüketimi ve çevresel etkileri nedeniyle küresel çapta yoğun bir kamuoyu baskısıyla karşı karşıya kaldı.

Yapay zekâ modellerinin çalıştırıldığı veri merkezleri, teknolojinin büyümesinin en önemli altyapılarından biri haline gelirken aynı zamanda yeni bir tartışmanın merkezine yerleşti. Tesislerde yapay zekâ modellerini yürüten on binlerce çip, saniyede trilyonlarca işlem gerçekleştiriyor. İşlem gücü, yüksek elektrik tüketiminin yanı sıra yoğun ısı ve soğutma sistemlerinin oluşturduğu gürültüyü de beraberinde getiriyor.

Amerika Birleşik Devletleri'nde yükselen veri merkezi muhalefeti

ABD'de veri merkezlerine yönelik muhalefetin temel nedenleri arasında elektrik fiyatları ve su kullanımı öne çıkıyor. Demokrat Senatör Bernie Sanders, yeni veri merkezi inşaatlarına moratoryum uygulanması çağrısında bulundu. Gallup'un mayıs ayında yayımladığı ankete göre ABD halkının yüzde 71'i, yaşadığı bölgede veri merkezi kurulmasına karşı çıkıyor. Nükleer santrallere karşı çıkanların oranı ise yüzde 53'te kalıyor.

Bazı ABD kentlerinde veri merkezi politikaları nedeniyle yerel yöneticiler görevlerinden uzaklaştırılırken, hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat eyaletlerde yeni tesislere yönelik yasak önerileri gündeme geliyor. New Jersey ve Virginia'da veri merkezlerinin elektrik fiyatlarını artırdığı yönündeki tepkilerin, Demokrat valilerin seçilmesinde etkili olduğu belirtiliyor. Trump ile yedi büyük teknoloji şirketinin yöneticileri ise mart ayında, veri merkezlerinin enerji ihtiyaçlarını kendilerinin karşılayacağı ve maliyetlerin hanelere yansıtılmayacağı yönünde bağlayıcı olmayan bir taahhüt imzaladı.

New Jersey ve Virginia, veri merkezleri için yeni enerji tarifeleri uygulanmasını ve tesislerin enerji ile su kullanımını açıklamasını zorunlu kılacak düzenlemeler hazırlıyor. Teksas'taki Cumhuriyetçi Senato adayı Ken Paxton da veri merkezlerine yönelik vergi ayrıcalıklarına karşı çıktı. Veri merkezlerine yönelik tepki Birleşik Krallık'ta da büyüyor. Buckinghamshire, Berkshire, Slough ve Londra'daki Brick Lane gibi bölgelerde veri merkezi projelerine karşı yerel protestolar düzenleniyor. Birleşik Krallık, dünyada en fazla veri merkezine sahip üçüncü ülke konumunda bulunuyor.

Birleşik krallık'ta kritik altyapı ilanı ve toplumsal tepkiler

Slough'da 500'den fazla kişi, kentin bir "deneye" dönüştürülmemesi amacıyla imza topladı. Yerel halk, veri merkezlerinin yaz aylarında sıcaklığı artırdığını ve konut yapılması planlanan arazilerin bu projelere ayrıldığını belirtiyor. Birleşik Krallık hükümeti veri merkezlerini Kritik Ulusal Altyapı olarak sınıflandırdı ve yeni projelerin hızlandırılmasını destekledi. Buckinghamshire'daki bir veri merkezi projesi ise çevresel etkilerin yeterince değerlendirilmediği gerekçesiyle yapılan itirazın ardından hükümet tarafından iptal edildi. Projenin geliştiricisi daha sonra temiz enerji yükümlülüklerini kabul etti.

Birleşik Krallık'taki veri merkezi projelerine yönelik itirazların önemli başlıklarından biri de su tüketimi olarak dikkat çekiyor. Water UK, hükümetin yapay zekâ büyüme stratejilerinde su konusuna yeterince yer verilmemesini eleştirdi. Veri merkezlerinin soğutulması için gereken su miktarı, yeni tesislerin kurulacağı bölgelerde tartışmaların önemli bir parçası haline geldi.

Yapay zekâ kapasite hedefleri ve iklimle mücadele dengesi

Birleşik Krallık, veri merkezi kapasitesini 2030'a kadar üç katına çıkarmayı ve sürekli kapasiteyi 6 gigavata yükseltmeyi planlıyor. Ölçekteki enerji ihtiyacının ülkenin net sıfır hedefleriyle uyumlu olup olmadığı tartışılıyor. Hükümetin, hangi veri merkezi türlerinin "ulusal ölçekte önemli" kabul edileceğini ve hızlandırılmış onay sürecine alınacağını belirleyen Ulusal Politika Bildirisi'ni açıklaması bekleniyor.

Birleşik Krallık, yapay zekâ için gerekli veri altyapısını sağlık hizmetleri, ulusal güvenlik ve finans sektörlerinde kullanmayı hedefliyor. Altyapının geliştirilmesiyle yapay zekâ alanında ABD'ye ve diğer ülkelere olan bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor. Büyük yapay zekâ veri merkezlerinin enerji ihtiyacı, iklim değişikliğiyle mücadelede kaydedilen ilerlemeyi yavaşlatabilecek bir faktör olarak değerlendiriliyor. Nvidia CEO'su Jensen Huang ise yapay zekâ teknolojisinin iklim sorunlarının çözümüne yardımcı olabileceğini söyledi.