Çinli çip devi SMIC'in İran ordusuna teknolojik ekipman tedarik ettiği iddiaları Washington'da büyük yankı uyandırdı. Trump yönetimi yetkilileri tarafından dile getirilen bu suçlamalar, ABD ve İsrail'in İran ile girdiği çatışma ortamında Pekin'in tutumuna dair ciddi soru işaretleri doğurdu. Amerika Birleşik Devletleri hükümetinin Çin ordusuyla bağlantıları olduğu gerekçesiyle ağır yaptırımlar uyguladığı Semiconductor Manufacturing International Corporation (SMIC), yaklaşık bir yıl önce İran'a çip üretim araçları göndermeye başladı. Üst düzey iki Trump yönetimi yetkilisi, sevkiyatların başladığı günden bu yana "bunun durduğuna inanmamıza neden olacak hiçbir sebebimiz yok" ifadesini kullandı. İsmini gizli tutan yetkililer, yapılan iş birliğinin "neredeyse kesin olarak SMIC'in yarı iletken teknolojisi üzerine teknik eğitimi de içerdiğini" belirtti. Sevkiyatların niteliği ve yaptırım ihlalleri Yetkililer, gönderilen ekipmanların ABD menşeli olup olmadığı konusunda net bir bilgi vermedi. Ekipmanların ABD menşeli olması durumunda İran'a yapılan bu sevkiyatlar doğrudan Amerikan yaptırımlarının ihlali anlamına gelecek. SMIC, Washington'daki Çin Büyükelçiliği ve İran'ın Birleşmiş Milletler misyonu sözcüsü, konuyla ilgili yorum taleplerine henüz bir yanıt vermedi. Çin hükümeti ise İran ile normal ticari ilişkilerini sürdürdüğünü savunmaya devam ediyor. SMIC, 2020 yılında ABD ihracatına erişimini kısıtlayan bir ticaret kara listesine eklenmişti. Şirket, Çin'in askeri-endüstriyel kompleksi ile bağları olduğu yönündeki iddiaları sürekli olarak reddediyor. Orta Doğu'daki çatışmalarda tarafını kamuoyuna açıkça ilan etmeyen Çin'in Dışişleri Bakanı Wang Yi, bu hafta taraflara barış görüşmelerine mümkün olan en kısa sürede başlamaları için her fırsatı değerlendirme çağrısında bulundu. Bölgesel gerilimler ve ekonomik etkiler ABD'nin Tahran'a karşı yürüttüğü süreçte Çin'in gelişmiş çip endüstrisini engelleme çabaları, Washington ve Pekin arasındaki gerilimi daha da tırmandırıyor. Geçtiğimiz ay Reuters tarafından yayımlanan bir haberde, ABD'nin İran kıyılarına yakın bölgede geniş bir deniz gücü konuşlandırdığı sırada, İran'ın Çin'den gemisavar seyir füzeleri satın almak için bir anlaşmaya yakın olduğu bildirilmişti. ABD ve İsrail tarafından 28 Şubat tarihinde başlatılan savaşın finansal piyasaları sarsması, petrol fiyatlarını yükseltmesi ve küresel enflasyon endişelerini körüklemesi, teknolojik sevkiyatların etkisini daha kritik hale getiriyor. Yetkililerden biri, sağlanan araçların İran'ın "askeri endüstriyel kompleksine" verildiğini ve çip gerektiren her türlü elektronik cihazda kullanılabileceğini kaydetti. Washington, Lam Research, KLA ve Applied Materials gibi üst düzey ABD'li tedarikçilerden gelen ekipmanlara erişimi sınırlayarak SMIC ve diğer Çinli üreticilerin gelişmiş yarı iletken üretme kabiliyetini kısıtlamayı hedefliyor. Biden yönetimi, Huawei'nin Mate 60 Pro telefonu için sofistike bir çip üretilmesinin ardından 2024 yılında SMIC'in en gelişmiş fabrikasının ABD ithalatıyla bağını keserek kısıtlamaları daha da sıkılaştırdı. [news_id:787866] [news_id:775374]
