İran'daki çatışmaların küresel lojistik ağlarını aksatmasıyla birlikte daralan arz, fıstık fiyatlarını 2018 yılından bu yana görülen en yüksek seviyeye taşıdı. Dünyanın en büyük fıstık üreticilerinden biri olan İran'da yaşanan savaş, tedarik zinciri ve lojistikte yarattığı aksamalar nedeniyle zaten kısıtlı olan piyasada arzın daha da daralmasına yol açtı. Güçlü tüketici talebinin de etkisiyle fıstık fiyatları 2018 yılından bu yana kaydedilen en yüksek seviyeyi gördü. İran’daki çatışma ortamı, küresel ölçekte yakıt ve gübre tedarik zincirlerini sarsmasının ardından fıstık piyasasını da doğrudan etkilemeye başladı. Bloomberg tarafından paylaşılan bilgilere göre, dünyanın ikinci büyük fıstık üreticisi konumundaki İran’da savaşın arzı baskılaması, fiyatları son 8 yılın zirvesine çıkardı. Expana Markets fındık ve kuruyemiş piyasası analisti Nick Moss’a göre, İran’ın fıstık ticareti savaş öncesinde de yaptırımlar ve jeopolitik gerilimler nedeniyle çeşitli zorluklarla karşı karşıyaydı. Beklenenden düşük gelen 2025 mahsulü ile Ocak ayında sivil huzursuzluklara yönelik hükümet müdahalesi sırasında yaşanan iletişim kesintileri de ihracat koordinasyonunu bozarak arzı daraltan unsurlar arasında yer aldı. Şubat ayı sonunda patlak veren savaş, mevcut sıkışıklığı daha ağır bir noktaya taşıdı. Moss, "bunun küresel pazarlara ulaştırılması giderek zorlaşan daha küçük bir fıstık havuzu yarattığını" belirtti. Moss’a göre fıstık, "Orta Doğu’nun hem büyük bir üretim merkezi hem de önemli bir transit ve tüketim bölgesi olması nedeniyle bölgedeki aksamalara karşı oldukça hassas" bir konumda bulunuyor. Küresel talep tarafında ise özellikle sosyal medyanın etkisiyle dikkat çekici bir artış gözleniyor. 2023 sonlarında viral olan fıstıklı "Dubai çikolatası", Avrupa, Orta Doğu ve Asya’da talebi hızlandıran bir faktör oldu. Häagen-Daz ve Táche gibi markalar ürünü dondurma ve bitki bazlı süt serilerine taşırken, Starbucks da fıstık aromalı kahveyi dünya genelinde yaygınlaştırdı. Expana’nın ABD fıstık gösterge fiyatlarına göre, fiyatlar 2023 sonundan itibaren geçen iki yılda yaklaşık yüzde 30 yükseldi. Savaşın arzı sıkıştırması ve ticareti zorlaştırmasıyla birlikte Antep fıstığı fiyatı Mart ayında pound başına 4,57 dolara kadar çıktı. Expana verileri, bu seviyenin Mayıs 2018’den bu yana görülen en yüksek fiyat olduğunu ortaya koydu. Ticaretin önemli geçiş noktaları olan Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye’ye uzanan lojistik ve sevkiyat hatlarında ise ciddi aksamalar kaydedildi. Türkiye'de de yaygın şekilde tüketilen Antep fıstığı, kuruyemiş olarak kullanımının yanı sıra dondurma, çikolata ve içecek sektörlerinde temel hammadde olarak tercih ediliyordu. [news_id:831818]
