Trump'ın İran stratejisi: Hark Adası'nı ele geçirme planı

Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki çatışmalar sürerken Donald Trump'ın İran'ın petrol ihracatının kalbi sayılan Hark Adası'nı ele geçirmeyi planladığı iddia ediliyor. Yaklaşık 7.7 mil karelik küçük bir alan kaplamasına rağmen ülkenin ham petrol ihracatının yüzde 94'ünü gerçekleştiren bu stratejik nokta, küresel enerji piyasaları ve savaşın geleceği açısından kritik bir önem taşıyor.

Hürmüz Boğazı'nın kuzeybatısında yer alan ve stratejik sevkiyat rotalarının merkezinde bulunan Hark Adası, İran ekonomisinin can damarı olarak nitelendiriliyor.

Çin başta olmak üzere pek çok ülkeye gönderilen petrolün ana çıkış terminaline ev sahipliği yapan bu bölgeye Amerikan askerlerinin bot basması ihtimali, Başkan Trump'ın Tahran ile savaşı "yavaşlatma" yönündeki son açıklamalarıyla zıt bir tablo çiziyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, asker sevkiyatı konusundaki sorulara yanıt verirken "Başkomutana maksimum seçenek sunmak üzere hazırlık yapmanın Pentagon'un görevi olduğunu" ifade etti.

Trump, daha önce sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, "İran'daki terör rejimine yönelik Orta Doğu'daki büyük askeri çabalarımızı yavaşlatmayı düşünürken hedeflerimize ulaşmaya çok yaklaşıyoruz" şeklinde konuşmuştu.

Stratejik terminalin kontrolü ve küresel piyasalar

İran'ın petrol ihracat terminalinin ele geçirilmesi senaryosu, ülke ekonomisini felç etme potansiyeli taşıyor.

Royal United Services Institute uzmanlarından Petras Katinas, konuya ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi: "Adanın ele geçirilmesi, rejim için hayati önem taşıyan petrol yaşam hattını kesecektir. Hürmüz Boğazı üzerinden sevkiyat durduğu için zaten petrol satamıyorlar ancak ileriye bakıldığında, adanın işgali askeri operasyon bittikten sonra hangi rejim iktidarda olursa olsun ABD'ye müzakerelerde koz verecektir."

Devrim Muhafızları Ordusu'nun ana su yolu üzerinde tam kontrol sağlamasıyla Hürmüz Boğazı'ndaki trafik büyük ölçüde durma noktasına geldi. Perşembe günü varil başına 119 doların üzerine çıkan petrol fiyatlarının, gerilimin tırmanması durumunda 200 dolara ulaşabileceği uyarısı yapılıyor.

Eski bir Pentagon yetkilisi olan Michael Rubin, yılın başında kaleme aldığı makalede Hark Adası'nın önemini şu sözlerle vurguladı: "Hark'ı yok etmek yerine ele geçirmesi durumunda Trump, sadece rejimin bürokrat ve asker maaşlarını ödeyememesini sağlamakla kalmaz, aynı zamanda rejim değişikliğinden sonra yeni İran rejiminin kendi yeniden yapılanmasını finanse edebilmesini de sağlayabilir. Devrim Muhafızları elbette Hark'ı balistik füzelerle hedef alabilir ancak bu onların ölüm fermanı olur. Trump sadece aynı şekilde karşılık vermekle kalmaz, böyle bir eylem İran'ın petrol ihracatını aylarca durdurarak maaşların ödenmemesine yol açar."

Trump'ın geçmişteki açıklamaları ve diplomatik riskler

Donald Trump'ın Hark Adası'na yönelik ilgisinin eskilere dayandığı görülüyor. Trump, 1988 yılında verdiği bir röportajda İran hakkında şu ifadeleri kullanmıştı: "Bizi psikolojik olarak yeniyorlar, bir grup aptal gibi görünmemize neden oluyorlar. Adamlarımızdan birine veya gemilerimize bir tek kurşun sıkılırsa, Hark Adası'na bir numara yaparım. Oraya girer ve orayı alırım."

Chatham House analisti Neil Quilliam ise böyle bir girişimin piyasaları altüst edebileceğini ve ülkeler arasında sonsuz bir açmaza yol açabileceğini belirtiyor. Quilliam, "ABD, İran'ın ana ihracat terminalini fiilen kontrol ederdi ancak İran liderliği ülkenin üretiminin kontrolünü elinde tutmaya devam ederdi, bu yüzden bir açmaz yaşanırdı" değerlendirmesinde bulundu.

İngiltere ile yaşanan gerilim de bölgedeki riskleri artırıyor. Sir Keir Starmer'ın ABD'ye, Hürmüz Boğazı'nı hedef alan İran füze sahalarını İngiliz üslerinden vurma izni vermesi üzerine Tahran, İngiliz vatandaşlarının hayatlarının "tehlikede" olduğu uyarısını yaptı.

Trump ise İngiltere'yi bu izni vermekte "çok daha hızlı hareket etmesi gerektiği" gerekçesiyle eleştirdi. Petrol analisti Tamas Varga'ya göre adanın kontrol altına alınması, yılın başında Venezuela'da petrol sektörünün kontrolünün ele geçirilmesine benzer bir etki yaratabilir. 1984 yılında Saddam Hüseyin tarafından da saldırıya uğrayan ada, tarihteki "tanker savaşları" döneminden bu yana stratejik önemini korumaya devam ediyor.

İLGİLİ HABER Trump'tan akaryakıt yorumu: Merak etmeyin, çok hızlı düşecek ABD ve İsrail'in İran operasyonlarını değerlendiren Donald Trump, akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin geçici olduğunu ve fiyatların çok hızlı düşeceğini söyledi.

İLGİLİ HABER ABD ve İran geriliminin 70 yıllık kronolojisi Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki ilişkiler, 1953’teki darbeden itibaren askeri müdahaleler, nükleer anlaşmazlıklar, ekonomik yaptırımlar ve doğrudan çatışmalar etrafında şekillendi. Özellikle son yıllarda nükleer tesislerin hedef alınması ve karşılıklı operasyonlar, süreci yeni bir evreye taşıdı. Bölgedeki güvenlik dengesi ile küresel enerji akışı, bu gelişmelerle birlikte doğrudan etkilendi.