Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, doğum izninden döndükten sonra uzmanlık alanı dışındaki bir görevde çalıştırılan kadın banka çalışanına ayrımcılık tazminatı ödenmesine hükmetti. Yüksek mahkeme, görev değişikliğinin gerekçesini somut olgularla açıklama yükümlülüğünün işverende olduğuna dikkat çekti.
Özel bir bankada kıdemli banka analisti olarak çalışan kadın, ikiz gebeliğinin ardından doğum iznine ayrıldı. İzin sürecinde yerine başka bir çalışan istihdam edildi. Doğum izninin ardından işine dönen kadın, daha önce yatırım, araştırma ve hisse senedi alanlarında çalışırken kendisine sigorta sektörünü takip etme görevi verildiğini belirtti.
Kadın çalışan, yeni görevin uzmanlık alanı dışında kaldığını, doğum öncesinde hak kazandığı primlerin ödenmediğini ve çalışma arkadaşlarına kıyasla daha düşük zam aldığını öne sürdü. Yöneticisinin hamilelik döneminde başlayan tutumlarının zamanla psikolojik tacize dönüştüğünü savunan çalışan, banka yönetimine yaptığı başvurulardan da sonuç alamadığını ifade etti.
Görev değişikliğinin kariyerini olumsuz etkilediğini belirten kadın, hak ettiği primin ödenmesi, ücret artışının düzeltilmesi ve eski görevine iade edilmesi taleplerinin karşılanmaması üzerine iş sözleşmesini haklı nedenle feshetti. Ardından banka aleyhine manevi ve kıdem tazminatı, fazla çalışma ve yıllık izin ücretleri, prim alacağı, tedavi masrafları ve ayrımcılık tazminatı talebiyle dava açtı.
İlk derece mahkemesi ayrımcılık iddiasını reddetti
Banka yönetimi ise çalışanın doğum izni sonrasında işe geri döndüğünü, sigortacılık sektörünün takibinin kıdemli analistlerin görev tanımları kapsamında bulunduğunu ve yapılan değişikliğin iş sözleşmesinde esaslı bir değişiklik oluşturmadığını savundu.
İş Mahkemesi, çalışanın kıdem tazminatına hak kazandığına karar verirken ayrımcılık ve manevi tazminat taleplerini reddetti. Mahkeme, işyerinde planlı ve sistematik bir bezdirme uygulandığının kanıtlanamadığı görüşüne vardı. Karar, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da onandı.
Yargıtay ispat yükünün işverende olduğuna dikkat çekti
Tarafların kararı temyiz etmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, ayrımcılık tazminatının reddedilmesini hukuka uygun bulmadı.
Yargıtay kararında, çalışanın doğum iznine ayrıldığı, bu sırada yerine başka bir kişinin istihdam edildiği ve izin sonrasında eski görevi yerine uzmanlık alanı dışındaki bir işin kendisine verildiğinin dosyadaki deliller ve tanık anlatımlarıyla ortaya konulduğu belirtildi.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 5'inci maddesini hatırlatan Daire, çalışanın ayrımcılık yapıldığı ihtimalini güçlü biçimde gösteren olguları ortaya koymasının ardından ispat yükünün işverene geçtiğine dikkat çekti.
Kararda, işverenin çalışanın doğum öncesindeki konumunun ve görevinin neden değiştirildiğini, kendisine neden farklı muamele yapıldığını somut olgularla açıklayamadığı belirtildi.
Bu gerekçelerle Yargıtay, ayrımcılık tazminatı talebinin kabul edilmesi gerekirken reddedilmesini hatalı bularak kararı bozdu.