Maden sahalarında gerçekleştirilen faaliyetler sonucunda topoğrafyası bozulan arazilerin doğaya yeniden kazandırılması amacıyla rehabilitasyon süreçlerine dair usul ve esaslar kapsamlı bir şekilde belirlendi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan Maden Sahalarında Rehabilitasyon Yönetmeliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak resmi olarak yürürlüğe girdi. Söz konusu düzenleme ile Maden Kanunu çerçevesinde sürdürülen madencilik çalışmaları esnasında yüzey yapısı değişen veya bozulan bölgelerde yürütülecek iyileştirme faaliyetlerinin nasıl yönetileceği netlik kazandı. Bu kapsamda, rehabilitasyon bedellerinin nasıl tahakkuk ettirileceği, tahsilat yöntemleri, bu fonların nasıl nemalandırılacağı ve geri iade süreçleri ile projelerin onay mekanizmalarına dair tüm yetki ve sorumluluklar kayıt altına alındı. Rehabilitasyon Süreçleri ve Denetim Mekanizması Yeni düzenleme doğrultusunda maden sahalarındaki rehabilitasyon çalışmaları, madencilik faaliyetinin başladığı ilk andan itibaren devreye girecek. Bu iyileştirme faaliyetleri işletme süresince kesintisiz devam edecek ve maden işletmesinin kapanmasının ardından nihai aşamaya ulaşacak. Ruhsatı halen devam eden, kendi isteğiyle terk edilen ya da çeşitli nedenlerle iptal edilen tüm maden sahalarının rehabilite edilmesi, ruhsat sahipleri veya işletmeciler için kaçınılmaz bir zorunluluk haline getirildi. İyileştirme projelerinin onay yetkisi Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü üzerinde toplandı. Eğer madencilik faaliyeti özel çevre koruma bölgelerinde gerçekleştiriliyorsa, bu projeler için ayrıca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından da onay alınması gerekecek. Onay süreci tamamlanmadan sahada herhangi bir fiziksel müdahale veya uygulama yapılamayacak. Yapılan çalışmalar MAPEG ekiplerince düzenli aralıklarla denetlenecek ve ihtiyaç duyulması durumunda bu denetimlere ilgili diğer bakanlık temsilcileri de eşlik edebilecek. Kamu ve Orman Alanlarına Yönelik Özel Hükümler Ruhsatı iptal edilen veya yükümlülüklerini yerine getirmeyen sahalarda iyileştirme çalışmaları sahanın niteliğine göre farklı kurumlarca üstlenilecek. Orman vasfındaki arazilerde çalışmalar ilgili orman idaresi tarafından, diğer alanlarda ise il özel idareleri veya yatırım izleme birimleri tarafından organize edilecek. Orman alanları ağaçlandırmaya hazır hale getirildikten sonra Orman Genel Müdürlüğü birimlerine devredilecek. Devlet ormanlarındaki projeler Orman Kanunu'nun ilgili maddeleri ve yönetmelikleri ışığında şekillendirilecek. Kamu kurumlarının kullanımındaki ham madde sahalarının sorumluluğu ise doğrudan o kurumlara ait olacak ve gerekli ödenekler kendi bütçelerinden karşılanacak. Görevini ihmal eden kamu kuruluşlarına eksiklikleri gidermesi için bir aylık ek süre tanınacak; bu süre zarfında adım atılmaması durumunda faaliyetlerin durdurulması gibi idari yaptırımlar uygulanacak. Mali Yükümlülükler ve Tahsilat Esasları Yönetmeliğe göre, her işletme ruhsatı için her yılın ilk gününde ruhsat bedeline muadil bir rehabilitasyon bedeli tahakkuk ettirilecek. İşletmecilerin bu tutarı ocak ayı sonuna kadar yatırması şart koşuluyor. Ödemenin gecikmesi durumunda haziran sonuna kadar gecikme zammı uygulanacak, buna rağmen ödeme yapılmazsa ruhsat iptal yoluna gidilecek. Toplanan bedeller kamu bankalarında açılacak vadeli hesaplarda muhafaza edilecek. Bu hesapların getirisi, Merkez Bankası tarafından açıklanan vadeli mevduat faiz oranının yüzde 75'inden az olamayacak. Bu fonlar sadece rehabilitasyon amacıyla kullanılacak olup, hiçbir suretle haczedilemeyecek, rehnedilemeyecek ya da devredilemeyecek. Maliyetlerin Karşılanması ve İade Koşulları İyileştirme çalışmalarının projesine uygun şekilde bitirildiği onaylandığında, biriken bedeller ilgili idarelerin hesaplarına geçecek. Acil durumlar veya zorunlu harcamalar için toplam maliyetin yarısını geçmemek kaydıyla avans ödemesi imkanı tanınacak. Eğer rehabilitasyon masrafları biriken tutarı aşarsa, aradaki fark ruhsat sahibinden talep edilecek ve ödenmemesi durumunda kamu alacağı olarak tahsil edilecek. Sorumluluklarını eksiksiz yerine getiren işletmecilere ise biriken rehabilitasyon bedelleri geri iade edilecek. Kısmi tamamlamalarda ise oranlama yapılarak iade süreci işletilecek. İade işlemleri için işletmecinin vadesi geçmiş herhangi bir kamu borcunun bulunmaması ön şart olarak belirlendi. Rezerv bulunan sahalarda iade, tüm maden çıkarıldıktan sonra yapılacak hesaplamalarla gerçekleştirilecek. Geçiş Dönemi ve Yetki Dağılımı Yapılan bu düzenleme ile rehabilitasyon süreçlerindeki yetki dağılımı net bir çerçeveye oturtuldu. Yönetmelikte belirtilmeyen durumlarda Maden Yönetmeliği hükümleri geçerli sayılacak. Yeni sistemin yürürlüğe girmesinden önce toplanan çevre uyum bedelleri ve teminatlar da bu yeni yapıya dahil edilecek. Ancak yönetmelik öncesinde rehabilitasyon süreci başlamış olan sahalar bu yeni düzenlemenin kapsamı dışında tutulacak. Düzenlemenin tüm uygulama ve denetim süreçlerinden Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı sorumlu olacak.
