Tarım ve Orman Bakanlığı, jeopolitik riskler nedeniyle gübre tedarikinde yeni önlemler alırken sekiz yıldır yasaklı olan amonyum nitrat gübresinin kullanımına yeniden izin verdi. Dünya petrol arzının yüzde 20'sinin, üre gübresinin yüzde 25-35'inin, amonyağın yüzde 25-30'unun ve fosfatlı gübrelerin büyük bir kısmının taşındığı Hürmüz Boğazı, küresel tarımsal üretim için kritik bir koridor olma özelliğini koruyor. Bölgedeki güvenlik koşulları, gübre ve ham maddelerin büyük oranda bu hat üzerindeki ülkelerden tedarik edilmesi sebebiyle Türkiye'nin tarımsal sürdürülebilirliği açısından hayati önem taşıyor. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonel süreçlerinin başladığı ilk anlardan itibaren gıda arz güvenliğini korumayı hedefleyen Türkiye, tarımsal faaliyetlerin kesintiye uğramaması adına stratejik adımlar attı. Gübre stokları ve maliyet artışına karşı alınan tedbirler Savaş riskinin belirmesiyle birlikte sektör paydaşlarıyla koordinasyon kuran Bakanlık, özel sektör aracılığıyla gübre ve ham madde tedarikini hızlandırarak stokları üreticilerin ihtiyacını karşılayacak seviyeye ulaştırdı. Hürmüz Boğazı'ndaki trafik belirsizliğinin küresel fiyatları yukarı çekmesi üzerine, ilkbahar dönemindeki üst ve taban gübresi ihtiyacını karşılamak amacıyla yeni ekonomik enstrümanlar kullanılmaya başlandı. Alternatif pazarlardan uygun maliyetli üre gübresi ithal edebilmek için yüzde 6,5 oranındaki gümrük vergisi sıfıra indirilirken, iç piyasa arzını korumak için amonyum nitrat ve kalsiyum amonyum nitrat gübrelerinin ihracatı durduruldu. Ürün / Uygulama Eski Durum Yeni Düzenleme Üre Gübresi Gümrük Vergisi % 6,5 % 0 Amonyum Nitrat Gübresi 2016'dan beri yasak Kullanıma açıldı Nitratlı Gübre İhracatı Serbest Durduruldu Amonyum nitrat gübresinin yeniden tarıma kazandırılması Valiliklere gönderilen genelge doğrultusunda, özellikle kuru tarım şartlarına uygun yapısıyla bitkilerin azot ihtiyacını hem kısa hem de uzun vadede karşılayan amonyum nitrat gübresinin tarımsal üretimde kullanılmasına yönelik yasak kaldırıldı. El yapımı patlayıcı yapımında kullanılma riskine karşı 8 Haziran 2016 tarihinde satış ve sevkiyatı durdurulan yüzde 33 amonyum nitrat, yüzde 26 kalsiyum amonyum nitrat, potasyum nitrat ve sodyum nitrat içerikli ürünler, yerli üretim kapasitesinin değerlendirilmesi amacıyla tekrar sisteme dahil edildi. Üreticilerin uygun fiyatlı girdiye ulaşmasını amaçlayan bu karar, tarımsal verimliliğin korunması noktasında kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor. Güvenlik protokolleri ve denetim mekanizmaları Genelge hükümlerine göre amonyum nitrat gübresinin satış ve sevkiyat işlemleri 30 Mayıs tarihine kadar yapılabilecek. Gübre Takip Sistemi (GTS) üzerinden izlenecek olan sevk süreçlerinde, dağıtıcılar stok kabulü yapmadan çiftçilere satış gerçekleştiremeyecek. Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) verileri ile arazi büyüklüğü ve ürün deseni baz alınarak yapılacak hak edişler doğrultusunda, kaydı bulunmayan kişilere kesinlikle ürün teslim edilmeyecek. İl ve ilçe komisyonları tarafından yürütülecek rutin denetimlerde usulsüzlük tespit edilmesi durumunda, ilgili tebliğ hükümleri uyarınca Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunularak yasal süreçler işletilecek.
